اطفا حریق گازی

در دنیای امروز که حفاظت از تجهیزات الکترونیکی و محیط‌های حساس اولویت نخست صنایع محسوب می‌شود، استفاده از سیستم‌های اطفا حریق گازی به‌عنوان یکی از مدرن‌ترین و مؤثرترین روش‌های مقابله با آتش‌ سوزی، به شدت مورد توجه قرار گرفته است. این سیستم‌ها به دلیل عدم آسیب‌ رسانی به اموال، پس از اطفای حریق، مزیت رقابتی بزرگی نسبت به سیستم‌های سنتی (آب و کف) دارند.

 

سیستم اطفا حریق گازی چیست؟

سیستم اطفا حریق گازی مجموعه‌ای از تجهیزات و اجزاست که با هدف خاموش کردن آتش بدون استفاده از آب طراحی شده‌اند. در این سیستم‌ها، گاز به جای مایع یا کف، عامل اصلی اطفا است که یا با کاهش اکسیژن محیط (خفگی)، جذب حرارت شدید (سرد کردن) یا واکنش شیمیایی مستقیم با شعله (مهار زنجیره احتراق) باعث مهار آتش می‌شود.

جهت دریافت مشاوره و طراحی

با ما در ارتباط باشید

برخلاف سیستم‌های مبتنی بر آب یا کف که ممکن است به تجهیزات آسیب فیزیکی یا الکتریکی وارد کنند (مانند اتصال کوتاه در مدارهای برقی یا آسیب به اسناد کاغذی)، سیستم‌های اطفای گازی با بهره‌گیری از گازهای خنثی یا شیمیایی، بدون ایجاد خسارت ثانویه، شعله را خاموش کرده و محیط را در سریع‌ ترین زمان ممکن ایمن می‌سازند. این فناوری به دلیل ماهیت “تمیز” (Clean Agent) خود، انقلابی در زمینه حفاظت از دارایی‌های غیرقابل جایگزین ایجاد کرده است.

 

نحوه عملکرد سیستم اطفا حریق گازی

عملکرد سیستم‌های اطفا گازی یک فرآیند از پیش تعریف شده و کاملاً خودکار است که بر پایه هماهنگی بین سنسورها، کنترل پنل و سیلندرهای گاز بنا شده است.

سیستم اطفا حریق گازی با استفاده از گازهای بی‌ضرر برای تجهیزات، آتش را بدون ایجاد آسیب و باقی‌مانده خاموش می‌کند. این سیستم ابتدا با تشخیص حریق توسط دتکتورها فعال شده و پس از روشن شدن آژیر و دادن زمان خروج، گاز از سیلندرها به‌سرعت در فضا تخلیه می‌شود. گاز با کاهش اکسیژن یا جذب حرارت، شعله را خفه کرده و در مدت کوتاهی آتش را مهار می‌کند. به دلیل عدم استفاده از آب و کف، این روش برای اتاق‌های سرور، مراکز داده، موزه‌ها و تجهیزات حساس بسیار ایده‌آل است و پس از اطفا نیز نیازی به تمیزکاری یا تعمیرات ندارد.

اطفا حریق گازی

انواع اطفا حریق گازی

 

اطفا حریق گازی IG 

گازهای بی‌اثر یا Inert شامل مخلوط‌هایی از نیتروژن (N₂)، آرگون (Ar)، و گاهی مقدار کمی CO₂ هستند. این سیستم‌ها با کاهش درصد اکسیژن محیط از حدود 21٪ به حدود 12-15٪ باعث توقف واکنش‌های احتراق می‌شوند؛ درحالی‌که این سطح هنوز برای تنفس انسان بی‌خطر است.

ویژگی‌های اطفا حریق گازی IG 

  • نیاز به سیل کامل فضا برای عملکرد مؤثر.
  • سازگار با محیط زیست (بدون اثر گلخانه‌ای یا تخریب لایه اُزن).
  • ایده‌آل برای فضاهای بزرگ و با حضور افراد (مانند اتاق سرور، مراکز داده، موزه‌ها).
  • نصب سیلندرهای تحت فشار بالا (200 یا 300 بار) با شبکه لوله‌ای و نازل‌های دقیق محاسبه‌شده طبق استاندارد NFPA 2001 و ISO 14520.

 

اطفا حریق گازی CO₂

این سیستم از دی‌اکسید کربن خالص استفاده می‌کند که یک عامل خفه‌کننده قوی به شمار می‌رود. CO₂ با جایگزینی اکسیژن در محیط و جذب حرارت از شعله، هم حرارت را کاهش می‌دهد و هم واکنش شیمیایی احتراق را قطع می‌کند.

ویژگی‌های اطفا حریق گازی CO₂

  • بسیار مؤثر برای آتش‌های نوع B (مایعات قابل اشتعال) و C (تجهیزات الکتریکی).
  • قابل استفاده در موتورخانه‌ها، اتاق ژنراتور و تابلوهای برق صنعتی.
  • نیازمند تهویه و کنترل فشار پس از تخلیه برای ایمنی کارکنان.
  • خطرناک برای انسان در فضاهای بسته؛ چون اکسیژن را از بین می‌برد. به همین علت در مناطق بدون حضور افراد استفاده می‌شود.

 

اطفا حریق گازی FM200

FM200 از خانواده هیدروفلوئوروکربن‌ها (HFCs) است که تحت فشار به‌صورت مایع ذخیره می‌شود و هنگام تخلیه به گاز تبدیل می‌گردد. عملکرد آن مبتنی بر جذب حرارت از شعله و مهار واکنش‌های زنجیره‌ای شیمیایی بدون کاهش سطح اکسیژن محیط است؛ بنابراین برای فضاهای دارای افراد کاملاً ایمن محسوب می‌شود.

ویژگی‌های اطفا حریق گازی FM200

  • تخلیه در کمتر از ۱۰ ثانیه انجام می‌گیرد.
    • بدون آسیب به تجهیزات الکترونیکی.
    • کاربرد گسترده در اتاق سرور، اتاق UPS، مراکز مخابرات، کلیدخانه‌ها.
    • به‌علت اثر گلخانه‌ای نسبی، در حال جایگزینی با Novec 1230 در پروژه‌های جدید است.
    • نیاز به تست نشت اتاق (Door Fan Test) و سیستم‌های کنترل الکترونیکی تخلیه دارد.

 

اطفا موضعی FM200 

برخلاف سیستم‌های سیل کامل (Total Flooding) که کل اتاق را پوشش می‌دهند، اطفا موضعی FM200 فقط در ناحیه خاص یا بالای تجهیزات حیاتی طراحی می‌شود. گاز مستقیماً در محل وقوع احتمالی آتش‌سوزی تخلیه می‌شود؛ مثلاً فقط در داخل رک سرور یا تابلو برق.

ویژگی‌های اطفا موضعی FM200 

  • مصرف کمتر گاز و مخزن کوچک‌تر.
  • کاهش هزینه نصب و نگهداری.
  • واکنش سریع‌تر و نیاز به حجم محاسباتی دقیق جهت تعیین Zone تخلیه.
  • برای کاربردهایی مانند محفظه سرورها، کابینت‌های الکتریکی یا دستگاه‌های صنعتی محدود به فضا بسیار مناسب است.

 

کاربرد سیستم اطفا حریق گازی

انتخاب سیستم گازی عمدتاً در محیط‌هایی صورت می‌گیرد که آسیب ناشی از آب یا رطوبت، معادل یا بیشتر از خسارت ناشی از آتش‌سوزی است.

 مراکز داده و اتاق سرور: این مهم‌ترین حوزه کاربرد است. سرورها، سوئیچ‌ها و زیرساخت‌های IT دارای ارزش فوق‌العاده‌ای هستند. استفاده از آب در این محیط‌ها منجر به اتصالی‌های گسترده و از بین رفتن دائمی داده‌ها می‌شود. 

 اتاق‌های کنترل و برق فشار قوی: در اتاق‌های کنترل، قطعات الکتریکی پیچیده و حساس به رطوبت وجود دارند. اطفای حریق گازی تضمین می‌کند که پس از اطفاء، نیاز به تمیزکاری طولانی و پرهزینه وجود نخواهد بود و تجهیزات می‌توانند سریع‌تر به سرویس بازگردند.

صنایع پتروشیمی و پالایشگاه‌ها: در اتاق‌های کنترل فرایند (Process Control Rooms) که در نزدیکی مواد قابل اشتعال قرار دارند، ایمنی کارکنان و حفظ تجهیزات فرماندهی از اولویت‌های اصلی است.

موزه‌ها، آرشیوها و کتابخانه‌های ملی: حفاظت از میراث فرهنگی و اسناد تاریخی که با هیچ ماده‌ای قابل جایگزینی نیستند، نیازمند سیستمی است که کمترین اثر فیزیکی را داشته باشد. گازهای خنثی در این فضاها بسیار محبوب هستند.

اطفا حریق گازی

 

مزایا سیستم اطفا حریق گازی

سیستم‌های گازی به دلایل متعددی نسبت به سیستم‌های مبتنی بر آب (مانند اسپرینکلر) برتری دارند.

 

عملکرد سریع و دقیق

تخلیه گاز در کمتر از 10 ثانیه اتفاق می‌افتد و این سرعت برای مهار آتش در مراحل اولیه (وقتی هنوز خسارت کمی وارد شده) حیاتی است.

 

 بدون آسیب‌ به تجهیزات 

گازها رسانا نیستند، خورنده نیستند و پس از تخلیه هیچ باقیمانده‌ای از خود به جا نمی‌گذارند. این ویژگی باعث می‌شود تجهیزات الکترونیکی بلافاصله پس از تخلیه، توسط تکنسین‌ها برای بازیابی اطلاعات آماده شوند.

 

ایمنی بالا و کارایی مطمئن

گازها طوری طراحی شده‌اند که غلظت اکسیژن را به حدی کاهش دهند که آتش خاموش شود اما انسان بتواند در صورت لزوم (فقط برای مدت کوتاهی) آن محیط را تحمل کند.

 

 فضای ذخیره‌سازی کم

سیلندرهای گاز تحت فشار (بیش از 200 بار) نیاز به فضای کمتری نسبت به مخازن بزرگ آب یا کف دارند. این امر در ساختمان‌هایی با فضای محدود مزیت بزرگی است.

 

 قابلیت اتصال به سیستم اعلام حریق 

این سیستم‌ها کاملاً با سیستم‌های اعلام حریق مدرن یکپارچه می‌شوند و از طریق منطق‌های اعلامی پیشرفته، خطاها و فعال‌ سازی‌های کاذب را به حداقل می‌رسانند.

 

معایب سیستم اطفا حریق گازی

 

 هزینه اولیه بالا

خرید سیلندرهای تحت فشار، شیرآلات خاص، لوله‌کشی با آلیاژهای مقاوم و تجهیزات کنترل پنل تخصصی، هزینه اولیه نصب را به طور قابل توجهی بالاتر از سیستم‌های آبی می‌کند.

 

نیاز به نگهداری تخصصی

سیستم‌های تحت فشار نیازمند بازرسی‌های منظم (معمولاً سالانه) هستند تا فشار سیلندرها، سلامت شیرها و اتصالات لوله‌ها مورد تأیید قرار گیرد.

 

حساسیت در طراحی حجم و شارژ

محاسبه دقیق غلظت مورد نیاز گاز بر اساس حجم مفید اتاق، تلفات ناشی از باز بودن موقت درب‌ها و دمای محیط (بر اساس استانداردها بسیار حیاتی است. طراحی نادرست منجر به عدم اطفای کامل یا نیاز به شارژ مجدد می‌شود.

 

سیستم‌های اطفا حریق گازی نسل پیشرفته‌ای از راهکار های ایمنی هستند که با ترکیب فناوری، سرعت عمل و پاکیزگی، جایگاه ویژه‌ای در حفاظت از زیرساخت‌های حساس یافته‌اند. این سیستم‌ها با مهار آتش به شیوه‌های شیمیایی یا فیزیکی بدون برجای گذاشتن آثار مخرب، تضمین می‌کنند که عملیات حیاتی حتی پس از وقوع حریق، با کمترین وقفه بازیابی شوند.

با رعایت استانداردهای طراحی و انتخاب گاز مناسب برای محیط زیست و ایمنی مطلق انسان، می‌توان محیط‌های حیاتی مانند مراکز داده، اتاق‌های برق و موزه‌ها را از خطر نابودی در اثر آتش‌سوزی محافظت کرد. در نهایت، سرمایه‌گذاری در اطفا حریق گازی نه‌تنها تضمین امنیت تجهیزات است، بلکه نماد مدیریت هوشمند بحران در مجموعه‌های صنعتی و فناوری‌محور محسوب می‌شود.

شرکت ایران اطفا مجری مطمئن و با تجربه برای نصب و راه‌اندازی سیستم‌های اطفا حریق گازی میباشد ایران اطفا به شما کمک می‌کند تا در برابر آتش‌ سوزی‌ها ایمن باشید. بهترین قیمت، بالاترین کیفیت را با ما تجربه کنید.

سوالات متداول

سیستم اطفا حریق گازی در چه مکان‌هایی نصب می‌شود؟

اطفای حریق گازی بیشتر در فضاهایی به‌کار می‌رود که آب یا فوم می‌تواند خسارت ایجاد کند، مانند: اتاق سرور و مراکز داده، اتاق کنترل نیروگاه و پست برق، موزه‌ها و آرشیوها. 

چه تفاوتی بین اطفای حریق گازی و آب‌پاش (اسپرینکلر) وجود دارد؟

اطفای گازی از هیچ ماده مایع استفاده نمی‌کند و برای تجهیزات حساس مناسب‌تر است. سرعت عملکرد گازها بیشتر است (خاموشی در چند ثانیه). سیستم آب‌پاش برای فضاهای عمومی یا محل‌هایی با آتش‌گیری مواد جامد معمولی به‌کار می‌رود. گازی نیازمند عایق‌بندی کامل فضا و طراحی دقیق حجم گاز است

نگهداری و بازرسی سیستم اطفا حریق گازی چگونه است؟

بررسی فشار سیلندرها و وزن گاز هر ۶ ماه یک‌بار. تست عملکرد سیستم هشدار و نازل‌ها طبق استاندارد NFPA 2001. اطمینان از عدم وجود نشتی در اتاق و درزها (تست Door Fan). بررسی سلامت تجهیزات کنترلی و سنسورها حداقل سالی یک‌بار.

رایجترین گازهای سیستم اطفای حریق گازی ؟

 

FM200: بی‌بو، غیرهادی، سازگار با تجهیزات الکتریکی و پاک.

CO₂ (دی‌اکسید کربن): مؤثر در فضاهای بدون حضور انسان، به‌علت خطر خفگی.

IG: گازهای بی‌اثر بر پایه نیتروژن و آرگون، ایمن‌تر برای افراد.

در حافظه موقت کپی شد