اطفا حریق فوم دوزینگ

 در مواجهه با حریق‌های کلاس B (مایعات قابل اشتعال) و کلاس A (مواد جامد)، استفاده از سیستم‌های اطفاء حریق فوم به دلیل توانایی بالای آن‌ها در سرکوب شعله و ایجاد لایه‌ای پوششی، امری ضروری است. با این حال، کارایی و اثربخشی این سیستم‌ها به شدت وابسته به میزان اختلاط دقیق عامل فوم با آب است. هرگونه خطا در این نسبت اختلاط، منجر به کاهش شدید راندمان اطفاء، اتلاف منابع ارزشمند فوم، و در نهایت افزایش خطرات ایمنی می‌شود.

سیستم‌های فوم دوزینگ پیشرفته، با بهره‌گیری از تکنولوژی‌های دقیق اندازه‌گیری و تزریق، تضمین‌کننده ورود غلظت صحیح فوم به شبکه آب آتش‌نشانی هستند.

جهت دریافت مشاوره و طراحی

با ما در ارتباط باشید

فوم دوزینگ چیست؟

سیستم فوم دوزینگ یک جزء کلیدی و بسیار دقیق در تجهیزات اطفاء حریق فومی مدرن است که وظیفه اصلی آن اندازه‌گیری و تزریق دقیق کنسانتره فوم به جریان اصلی آب تحت فشار است تا محلول فومی با غلظت از پیش تعیین شده تولید شود. این محلول سپس به نازل‌ها یا هد‌های فوم هدایت شده و تبدیل به فوم عملیاتی می‌گردد.

سیستم‌های اطفاء حریق فومی بر اساس اصل شیمیایی تشکیل فوم کار می‌کنند؛ فوم از طریق کاهش دمای حریق، جلوگیری از تبخیر سوخت و ایجاد یک پوشش خفه‌کننده روی سطح مایع مشتعل، حریق را کنترل می‌کند. برای دستیابی به این اثرگذاری، نسبت اختلاط فوم با آب باید کاملاً ثابت و مطابق با استانداردها باشد.

فوم دوزینگ دقیقاً در نقطه شروع فرآیند اختلاط وارد عمل می‌شود. این سیستم‌ها جایگزین روش‌های سنتی مانند استفاده از بلدر تانک یا سیستم‌های سنتی سلف-پرایمینگ شده‌اند، زیرا قابلیت کنترل و تنظیم دینامیکی بیشتری را فراهم می‌آورند.

اطفا حریق فوم دوزینگ

نحوه عملکرد فوم دوزینگ

نحوه عملکرد فوم دوزینگ به این صورت است که دستگاه، جریان آب ورودی را دریافت کرده و با اندازه‌گیری دقیق دبی و فشار آن، مقدار مشخص و استانداردی از فوم کنسانتره را به خط تزریق می‌کند. این فرآیند توسط پروپورشنر یا پمپ دوزینگ انجام می‌شود که درصد اختلاط را ثابت نگه می‌دارد.

پس از تزریق، فوم و آب وارد محفظه اختلاط شده و به‌صورت یکنواخت ترکیب می‌شوند تا محلول فوم مناسب برای اطفا ایجاد شود. این محلول سپس از طریق نازل‌ها، مانیتورها یا سیستم‌های فوم‌پاش به محل حریق هدایت می‌شود. کنترل اتوماتیک نسبت اختلاط، ثبات فشار و جلوگیری از مصرف بیش از حد فوم سه بخش کلیدی عملکرد این سیستم هستند.

 

انواع فوم دوزینگ 

سیستم‌های فوم دوزینگ بر اساس نحوه استقرار و کاربرد به دو دسته اصلی تقسیم می‌شوند سیستم‌های ثابت که بخشی جدایی‌ناپذیر از زیر ساخت تأسیسات هستند و سیستم‌های حمل‌شونده یا قابل حمل که انعطاف‌ پذیری بالاتری ارائه می‌دهند.

 

 سیستم‌های فوم دوزینگ ثابت

این سیستم‌ها به صورت دائمی بر روی خطوط اصلی آب آتش‌ نشانی در مکان‌های حساس نصب می‌شوند و اغلب برای محافظت از مناطق وسیع یا فرآیندهای پیوسته طراحی شده‌اند.

 

ویژگی‌ها و عملکرد فوم دوزینگ ثابت

اتصال مستقیم: این سیستم‌ها مستقیماً به منابع آب و برق اصلی ساختمان متصل بوده و معمولاً از یک پمپ مرکزی یا اتصال به پمپ‌های اصلی آتش‌نشانی بهره می‌برند.

پایش مستمر: قابلیت پایش ۲۴ ساعته بر وضعیت عملکرد و سطح کنسانتره را دارند.

ظرفیت بالا: برای تأمین نیازهای دبی‌های بسیار بالا و مدت زمان طولانی عملکرد طراحی شده‌اند.

کاربرد: ایده‌آل برای پالایشگاه‌ها، پایانه‌های ذخیره‌سازی بزرگ نفت و گاز، و کارخانه‌های پتروشیمی که نیاز به محافظت دائمی دارند.

مزایا: یکپارچگی کامل با زیرساخت، نیاز به پرسنل کمتر برای فعال‌سازی اولیه، و قابلیت اطمینان بسیار بالا در درازمدت.

 

سیستم‌های فوم دوزینگ حمل

سیستم‌های دوزینگ حمل‌شده، به صورت یک واحد جمع‌وجور و مستقل (Skid) طراحی می‌شوند که شامل پمپ، کنترلر، و گاهی اوقات یک مخزن کوچک فوم هستند. این واحدها روی شاسی نصب شده و قابل جابجایی می‌باشند.

 

ویژگی‌ها و عملکرد فوم دوزینگ حمل

انعطاف‌پذیری: قابلیت نصب موقت یا انتقال به مناطق مختلف سایت که نیاز اضطراری به فوم دارند (مثلاً تعمیرات یا حفاظت از نقاط دورافتاده).

نصب سریع: این سیستم‌ها اغلب به صورت از پیش تست شده عرضه می‌شوند و نصب آن‌ها سریع و آسان است و تنها نیاز به اتصال به منبع آب و برق موقت دارند.

استفاده در سناریوهای موقت: بسیار مناسب برای سایت‌های ساخت و ساز، تعمیرات دوره‌ای مخازن، یا تیم‌های واکنش سریع آتش‌نشانی.

انواع نیروی محرکه: می‌توانند با موتور الکتریکی یا دیزلی (در مناطقی که دسترسی به برق مطمئن نیست) کار کنند.

در یک پالایشگاه با مخازن ذخیره ثابت، سیستم ثابت برای حفاظت پیوسته ترجیح داده می‌شود. اما در سناریوی تزریق اضطراری در مسیر لوله انتقال مواد شیمیایی یا در مناطق دوردست سکوهای دریایی که نیاز به اعزام سریع تجهیزات اضافی است، سیستم حمل بهترین گزینه است. سیستم حمل‌شونده، امکان ارزیابی و پوشش‌دهی سریع نقاط بحرانی با غلظت دقیق فوم را فراهم می‌آورد، بدون نیاز به تغییرات زیرساختی دائمی.

 

اهمیت انتخاب درست سیستم فوم دوزینگ

انتخاب بین سیستم‌های دوزینگ ثابت و قابل حمل باید بر اساس تحلیل دقیق ریسک زیرساخت موجود صورت پذیرد. برای پروژه‌هایی که طول عمر تجهیزات و حفاظت مستمر در اولویت است (مانند پروژه‌های جدید احداث پالایشگاه)، سرمایه‌گذاری در یک سیستم دوزینگ ثابت مبتنی بر کنترلر الکترونیکی توصیه می‌شود. برای کاربردهای پشتیبانی یا مناطق با دسترسی محدود، واحدهای دوزینگ حمل‌شونده انعطاف‌پذیری بی‌نظیری ارائه می‌دهند.

در نهایت، هر تصمیمی در حوزه حفاظت از آتش‌سوزی باید با هدف اطمینان از حداقل زمان خاموشی حریق و حفظ سرمایه‌های عملیاتی اتخاذ شود؛ سیستمی که بهترین عملکرد را در این زمینه ارائه می‌دهد، سیستم فوم دوزینگ پیشرفته است. اطمینان از اخذ تأییدیه‌های لازم  و طراحی توسط مهندسان متخصص در حوزه ایمنی فرآیند، گام نهایی در تضمین ایمنی حداکثری پروژه شماست.

اطفا حریق فوم دوزینگ

 

مزایای فوم دوزینگ

 

صرفه‌جویی در مصرف فوم

مهم‌ترین مزیت اقتصادی، بهینه‌سازی مصرف کنسانتره فوم است. در سیستم‌های غیر دوزینگ، اغلب برای اطمینان از پوشش کافی، درصد بیشتری از فوم به سیستم تزریق می‌شود (به خصوص در ابتدای عملیات یا هنگام نوسانات فشار). سیستم‌های دوزینگ با حفظ دقت تزریق، از هدر رفتن فوم گران‌قیمت جلوگیری می‌کنند. با توجه به قیمت بالای کنسانتره‌های فوم تخصصی (مانند AFFF یا FFFP)، این صرفه‌جویی در طول عمر سیستم بسیار قابل توجه است.

 

دقت بالا و قابلیت تنظیم

سیستم‌های دوزینگ مدرن، توانایی تغییر سریع و دقیق نسبت اختلاط را بر اساس نوع حریق یا استاندارد مورد نیاز دارند. اگر یک استاندارد جدید یا یک نوع فوم با غلظت متفاوت مورد استفاده قرار گیرد، این تغییر به سادگی از طریق تنظیمات کنترل پنل انجام می‌شود، در حالی که در سیستم‌های قدیمی‌تر نیاز به تعویض سخت‌افزاری یا تنظیمات مکانیکی پیچیده وجود دارد.

 

افزایش راندمان اطفاء

وقتی غلظت فوم در محدوده ایده‌ آل باشد، پوشش ایجاد شده از نظر ضخامت، ویسکوزیته و زمان پایداری بهینه است. این امر منجر به سرکوب سریع‌تر شعله، کاهش زمان بازگشت شعله و افزایش احتمال موفقیت در عملیات اطفاء می‌شود. راندمان بالاتر به معنای آسیب کمتر به تجهیزات و کاهش زمان توقف تولید است.

 

کاهش خطای انسانی

در سیستم‌های قدیمی‌تر، اپراتورها باید به صورت دستی شیرها را باز و بسته می‌کردند یا سطح بلدر را چک می‌کردند که همگی مستعد خطای انسانی بودند. سیستم‌های دوزینگ خودکار، با استفاده از الگوریتم‌های پیشرفته و بازخورد سنسورها، عملکرد را به صورت پیوسته پایش کرده و اصلاحات لازم را بدون دخالت اپراتور انجام می‌دهند.

 

تفاوت فوم دوزینگ و فوم بلدر تانک 

 اگرچه هر دو هدف نهایی یکسانی دارند (تولید محلول فومی)، مکانیزم عملکرد، دقت و ملاحظات نگهداری آن‌ها کاملاً متفاوت است.

بلدر تانک در این سیستم، کنسانتره فوم در داخل یک کیسه لاستیکی (بلدر) ذخیره می‌شود که در محفظه‌ای تحت فشار آب قرار دارد. با ورود آب تحت فشار به محفظه بیرونی، کیسه فشرده شده و کنسانتره فوم را با نیروی خود به داخل جریان اصلی آب فشار می‌دهد.

 نیروی محرک اصلی، فشار آب است. اگر فشار آب اصلی نوسان کند، نسبت اختلاط به شدت تغییر می‌کند. کنترل غلظت در این سیستم‌ها دستی و بسیار دشوار است.

فوم دوزینگ در این سیستم، تزریق فوم توسط پمپ‌های برقی یا هیدرولیکی دقیق انجام می‌شود. پمپ فوم، کنسانتره را با نرخی دقیق و مشخص از مخزن مکش کرده و به جریان آب اصلی تزریق می‌کند.

 سیستم دوزینگ از یک کنترلر حلقه‌ بسته استفاده می‌کند. دبی آب اندازه‌گیری شده و پمپ فوم به صورت مداوم سرعت خود را برای حفظ نسبت مورد نظر تنظیم می‌کند، مستقل از نوسانات فشار آب.

 در پروژه‌های حیاتی با سرمایه‌گذاری بالا و الزامات سختگیرانه استانداردها، فوم دوزینگ به دلیل کنترل بی‌نظیر بر کیفیت محلول فومی، انتخاب برتر است.

 

 مکان‌های مناسب برای نصب فوم دوزینگ

سیستم‌های فوم دوزینگ به دلیل کارایی بالا در تولید محلول فومی با غلظت ثابت، برای مکان‌هایی که مایعات قابل اشتعال با ریسک بالا وجود دارند، ضروری هستند. انتخاب مکان نصب بر اساس پوشش‌دهی مورد نیاز و نوع ریسک حریق صورت می‌گیرد.

پالایشگاه‌ها و مجتمع‌های پتروشیمی: این صنایع بزرگ‌ترین مصرف‌کنندگان سیستم‌های فوم دوزینگ هستند.

انبارهای مواد شیمیایی و سوخت: انبارهای مواد شیمیایی که مواد اشتعال‌پذیر مایع و جامد را ذخیره می‌کنند، در معرض خطر حریق چندگانه هستند. دوزینگ معمولاً به سیستم‌های اسپرینکلر فومی یا نازل‌های مه‌پاش متصل می‌شود تا در صورت شعله‌ور شدن، علاوه بر خنک‌سازی، پوشش فومی ایجاد گردد.

آشیانه هواپیما: آشیانه‌ها مناطقی با ریسک بسیار بالا هستند، زیرا مواد سوختی هواپیماها (مانند سوخت جت) در محیط بسته قرار دارند و فضای زیادی برای گسترش آتش فراهم است.

سکوهای نفتی و دکل‌های دریایی: در محیط‌های دریایی، تجهیزات باید در برابر شرایط سخت محیطی (رطوبت بالا، خوردگی، باد و امواج) مقاوم باشند و همچنین امکان تعمیر و نگهداری محدود است.

ایستگاه‌های آتش‌ نشانی و مراکز کنترل واکنش اضطراری: تیم‌های واکنش سریع آتش‌ نشانی اغلب از واحدهای دوزینگ سیار یا نصب شده روی کامیون‌های فوم استفاده می‌کنند. دوزینگ متحرک به آتش‌نشانان اجازه می‌دهد تا با اتصال به یک منبع آب موقت به سرعت یک سیستم فومی با غلظت دقیق را در محل حادثه (مانند تصادفات جاده‌ای مواد شیمیایی) مستقر کنند.

 

سیستم‌های فوم دوزینگ نه تنها یک پیشرفت فنی، بلکه یک الزام حیاتی در استراتژی‌های مدرن مدیریت ریسک حریق برای صنایع پرخطر محسوب می‌شوند. در عصری که استانداردها سخت‌گیرانه‌تر و هزینه‌های عملیاتی تحت نظارت دقیق‌تری قرار دارند، تکیه بر سیستم‌های اطفاء حریق دقیق و قابل اعتماد امری غیرقابل مذاکره است.

فوم دوزینگ با غلبه بر محدودیت‌های ذاتی روش‌های قدیمی‌تر مانند بلدر تانک‌ها، توانسته است دقت اختلاط، کارایی فوم و قابلیت اطمینان کلی سیستم را به سطح بی‌سابقه‌ای ارتقا دهد. این سیستم‌ها با تضمین اینکه دقیقاً مقدار مورد نیاز از کنسانتره فوم با آب ترکیب می‌شود، صرفه‌جویی اقتصادی قابل ملاحظه‌ای را در پی دارند و در عین حال، اثربخشی اطفاء حریق را به حداکثر می‌رسانند.

سوالات متداول

آیا سیستم‌های فوم دوزینگ می‌توانند با نوسانات شدید فشار آب اصلی سازگار باشند؟

بله، این یکی از بزرگ‌ترین مزایای فوم دوزینگ نسبت به روش‌های قدیمی است. یک سیستم دوزینگ واقعی دارای فلومتر آب و کنترلر PID است. کنترلر به صورت لحظه‌ای دبی آب را اندازه‌گیری کرده و سرعت پمپ فوم را تنظیم می‌کند تا نسبت اختلاط همیشه ثابت باقی بماند. این به سیستم اجازه می‌دهد تا با نوسانات قابل توجه فشار و دبی آب (مثلاً از ۵ بار تا ۱۰ بار) با حفظ غلظت مطلوب، کار کند.

آیا می توانیم چندین نوع نازل مختلف را روی یک فوم دوزینگ استفاده کنیم؟

بله، می‌توانید به‌عنوان مثال از اسپری نازل، فوم چمبر یا پورر یا هر نوع نازل دیگری به‌طور همزمان استفاده کنید. البته تا زمانی که برای فشار اسمی تقریباً یکسانی طراحی شده باشند.

تفاوت اصلی در نگهداری بین سیستم دوزینگ و بلدر تانک چیست؟

نگهداری بلدر تانک‌ها شامل بازرسی‌های دقیق‌تر است، به خصوص بررسی نشت احتمالی از بلدر یا تغییر خواص فوم در اثر تماس طولانی‌مدت با آب یا هوای محفظه. در مقابل، در سیستم دوزینگ، فوم در یک مخزن استاندارد و مهر و موم شده نگهداری می‌شود که عمر طولانی‌تری دارد. نگهداری اصلی دوزینگ روی کالیبراسیون سنسورها، تست عملکرد پمپ‌ها و اطمینان از سلامت کنترلر الکترونیکی متمرکز است که اغلب ساده‌تر و قابل برنامه‌ریزی‌تر است.

در صورت قطع برق، سیستم فوم دوزینگ الکتریکی چگونه عمل خواهد کرد؟

این بستگی به طراحی سیستم دارد. در حالت ایده‌آل، سیستم‌های دوزینگ مهم باید به UPS (منبع تغذیه اضطراری) متصل باشند تا بتوانند در برابر قطع برق کوتاه‌مدت مقاومت کنند یا حداقل به صورت ایمن خاموش شوند. اگر سیستم دوزینگ به صورت هیدرولیکی طراحی شده باشد (یعنی نیروی محرکه پمپ فوم از فشار آب اصلی گرفته شود)، این سیستم‌ها می‌توانند حتی بدون برق هم کار کنند، اما در این حالت، کنترل دینامیک غلظت ممکن است مختل شود، مگر آنکه با یک کنترلر الکترونیکی پیشرفته همراه باشند که از باتری پشتیبان برای سنسورها و کنترلر استفاده می‌کند.

در حافظه موقت کپی شد