جعبه آتش نشانی فوم

جعبه آتش نشانی فوم چیست؟

جعبه آتش نشانی فوم Foam Fire Box یک ایستگاه دستی اطفای حریق است که تجهیزات لازم برای تولید و پاشش کف آتش‌نشانی را در خود جای می‌دهد. این تجهیز بیشتر برای حفاظت از محیط‌هایی استفاده می‌شود که در آن‌ها خطر آتش‌سوزی مایعات قابل اشتعال وجود دارد و خاموش‌کردن حریق تنها با آب، نتیجه مطلوبی ایجاد نمی‌کند.

درون این جعبه تجهیزاتی زیر قرار می‌گیرد:

• مخزن یا ظرف نگهداری کنسانتره فوم.
• اینداکتور یا تناسب‌ساز فوم.
• شلنگ آتش‌نشانی.
• نازل یا فوم برنچ.
• شیر فلکه و ورودی آب.
• کوپلینگ‌ها و اتصالات.
• لوله مکش کنسانتره.
• قرقره یا محل نگهداری شلنگ.
• ابزار بازکردن اتصالات، در صورت نیاز.

هنگام استفاده، آب تحت فشار از داخل اینداکتور عبور می‌کند. کاهش فشار ایجادشده در این قسمت باعث مکش کنسانتره از مخزن می‌شود. آب و ماده فوم با نسبت تعیین‌شده ترکیب شده و محلول تولیدشده از طریق شلنگ به نازل انتقال پیدا می‌کند. نازل نیز با واردکردن هوا به محلول، کف مناسب را تولید و روی سطح حریق پخش می‌کند.

فوم ایجادشده روی مایع قابل اشتعال یک لایه پوششی تشکیل می‌دهد. این لایه ارتباط بخارات سوخت با اکسیژن را محدود می‌کند، از آزادشدن بخارات قابل اشتعال می‌کاهد و احتمال شعله‌ورشدن مجدد را کاهش می‌دهد. بخشی از آب موجود در محلول نیز به خنک‌شدن سطح سوخت و تجهیزات اطراف کمک می‌کند.

تفاوت فایرباکس فوم با جعبه آتش نشانی معمولی

اگرچه ظاهر جعبه فوم آتش نشانی ممکن است به فایرباکس آب شباهت داشته باشد، نحوه عملکرد و تجهیزات داخلی آن‌ها یکسان نیست.

جعبه آتش‌نشانی عمدتاً برای انتقال مستقیم آب به محل حریق طراحی می‌شود. در این مدل، آب شبکه وارد شلنگ شده و از طریق نازل روی آتش پاشیده می‌شود. چنین سیستمی برای بسیاری از حریق‌های مواد جامد مانند چوب، کاغذ، پارچه و برخی مواد مشابه کاربرد دارد.

در مقابل، جعبه آتش نشانی فوم علاوه بر مسیر انتقال آب، به تجهیزات اختلاط و تولید کف مجهز است. اینداکتور، مخزن کنسانتره و نازل فوم از اجزایی هستند که در یک فایرباکس آبی معمولی وجود ندارند. این تجهیزات باید به‌صورت هماهنگ انتخاب شوند تا درصد مناسبی از کنسانتره وارد جریان آب شود.

کاربرد جعبه آتش نشانی فوم

کاربرد اصلی جعبه آتش نشانی فوم، فراهم‌کردن امکان واکنش سریع در برابر حریق‌ها یا نشت‌های خطرناک مایعات قابل اشتعال است. این جعبه معمولاً به‌عنوان یک سیستم اطفای دستی و مکمل در کنار سایر تجهیزات ثابت و سیار پروژه نصب می‌شود.

فایرباکس فوم می‌تواند برای کنترل اولیه حریق، پوشاندن سطح مایع ریخته‌شده، محدودکردن انتشار بخارات قابل اشتعال و جلوگیری از گسترش آتش مورد استفاده قرار گیرد. بااین‌حال، ظرفیت و توان عملیاتی آن باید با اندازه خطر متناسب باشد. یک ایستگاه دستی فوم جایگزین سیستم ثابت طراحی‌شده برای مخازن بزرگ یا واحدهای صنعتی پرخطر نیست.

• پالایشگاه‌ها و مجتمع‌های پتروشیمی.
• انبارهای سوخت و فرآورده‌های نفتی.
• جایگاه‌های سوخت.
• محوطه بارگیری و تخلیه سوخت.
• کارخانه‌های تولید رنگ و رزین.
• انبار حلال‌ها و مواد شیمیایی.
• آشیانه هواپیما.
• بنادر، اسکله‌ها و تأسیسات دریایی.
• نیروگاه‌ها و اتاق‌های دارای تجهیزات روغنی.
• صنایع چاپ و بسته‌بندی دارای مواد اشتعال‌پذیر.
• انبار روغن و روان‌کننده‌ها.
• کارگاه‌های صنعتی و تعمیرگاهی.
• محوطه نگهداری خودروها و ماشین‌آلات سنگین.
• بخش‌های دارای مخازن روزانه سوخت.

محل دقیق نصب، تعداد جعبه‌ها و تجهیزات موردنیاز باید براساس ارزیابی ریسک، نوع سوخت، مساحت خطر، فشار شبکه و الزامات مرجع تأییدکننده تعیین شود.

فایرباکس فوم چگونه عمل می‌کند؟

عملکرد صحیح این سیستم به ایجاد یک زنجیره هماهنگ میان منبع آب، اینداکتور، مخزن فوم، شلنگ و نازل وابسته است.

ابتدا شیر آب باز می‌شود و جریان تحت فشار وارد اینداکتور می‌گردد. اینداکتور براساس اصل ونتوری، در مسیر آب اختلاف فشار ایجاد می‌کند. این اختلاف فشار، کنسانتره را از طریق لوله مکش به درون جریان آب می‌کشد. میزان مکش باید متناسب با درصد تعریف‌شده برای فوم باشد.

محلول آب و کنسانتره پس از خروج از اینداکتور وارد شلنگ می‌شود. این محلول در انتهای مسیر به نازل فوم می‌رسد. نازل با ترکیب محلول و هوا، حباب‌های فوم را تشکیل می‌دهد و کف تولیدشده را با الگوی مناسب روی حریق تخلیه می‌کند.

برای دستیابی به عملکرد درست، چند شرط باید هم‌زمان برقرار باشند:

1. فشار آب باید در محدوده موردنیاز اینداکتور و نازل باشد.
2. دبی اسمی اینداکتور باید با دبی نازل هماهنگ باشد.
3. شلنگ نباید افت فشار بیش از حد ایجاد کند.
4. کنسانتره باید برای همان درصد اختلاط تنظیم‌شده مناسب باشد.
5. لوله مکش باید سالم، بدون گرفتگی و کاملاً داخل مخزن قرار گرفته باشد.
6. نازل باید با نوع فوم و کیفیت مورد انتظار کف سازگار باشد.

هرگونه ناهماهنگی در این مجموعه می‌تواند باعث رقیق یا غلیظ‌شدن غیرعادی محلول، کاهش برد پرتاب، تولید کف بی‌کیفیت یا مکش‌نشدن کنسانتره شود.

تجهیزات داخل جعبه آتش نشانی فوم

مخزن کنسانتره فوم

مخزن، محل نگهداری ماده غلیظ فوم است. ظرفیت آن باید براساس دبی تخلیه، درصد اختلاط و مدت عملکرد موردنیاز انتخاب شود. این مخزن می‌تواند به‌صورت ظرف قابل‌حمل، گالن مخصوص یا مخزن ثابت داخل یا کنار کابین طراحی شود.

جنس مخزن باید با ترکیب شیمیایی کنسانتره سازگار باشد. درپوش آن نیز باید از ورود آلودگی، تبخیر یا نشت ماده جلوگیری کند. قرارگرفتن مخزن در معرض دمای نامناسب یا استفاده از ظرف غیراستاندارد ممکن است کیفیت فوم را در طول زمان کاهش دهد.

میزان فوم موردنیاز را نمی‌توان صرفاً براساس ابعاد ظاهری جعبه تعیین کرد. برای مثال، اگر نازل با دبی مشخصی کار کند، سیستم برای هر دقیقه فعالیت مقدار معینی محلول مصرف خواهد کرد. سهم کنسانتره از این محلول نیز تابع درصد اختلاط اعلام‌شده توسط سازنده است. بنابراین ظرفیت مخزن باید با محاسبه انتخاب شود.

اینداکتور فوم

اینداکتور یا Foam Inductor وظیفه واردکردن مقدار مشخصی از کنسانتره به جریان آب را بر عهده دارد. این قطعه یکی از حساس‌ترین اجزای فایرباکس فوم است و عملکرد آن به فشار، دبی، اختلاف ارتفاع، طول شلنگ و مشخصات نازل وابسته است.

برخی اینداکتورها برای یک درصد ثابت طراحی می‌شوند و بعضی مدل‌ها امکان تنظیم چند نسبت مختلف را دارند. تنظیم درصد روی اینداکتور باید مطابق دستورالعمل فوم انجام شود. انتخاب درصد بیشتر به معنی عملکرد بهتر نیست؛ زیرا هر محصول برای نسبت مشخصی آزمایش و طراحی شده است.

اینداکتور باید در جهت صحیح جریان نصب شود. همچنین دبی اسمی آن باید با نازل تطابق داشته باشد. استفاده از نازلی با دبی نامتناسب می‌تواند فشار برگشتی ایجاد کند و مکش کنسانتره را مختل سازد.

لوله مکش فوم

لوله مکش، کنسانتره را از مخزن به ورودی اینداکتور منتقل می‌کند. این لوله باید در برابر ماده فوم مقاوم باشد و اتصال آن هیچ‌گونه نشتی هوا نداشته باشد. ورود هوا از محل اتصال یا ترک‌خوردگی لوله می‌تواند فرآیند مکش را متوقف کند.

انتهای لوله معمولاً باید تا بخش پایینی مخزن امتداد داشته باشد تا بیشترین حجم کنسانتره قابل استفاده باشد. گرفتگی صافی، پیچ‌خوردگی لوله یا بسته‌ماندن مسیر از ایرادهای رایجی است که هنگام بازرسی باید کنترل شود.

شلنگ آتش نشانی

شلنگ، محلول فوم را از اینداکتور به نازل منتقل می‌کند. نوع، قطر و طول شلنگ باید متناسب با دبی و فشار سیستم انتخاب شود. افزایش غیرمحاسبه‌شده طول شلنگ، استفاده از قطر نامناسب یا ایجاد خم‌های تند می‌تواند افت فشار را افزایش داده و کارایی نازل را کاهش دهد.

شلنگ باید در برابر فشار کاری، سایش، رطوبت و شرایط محیطی محل نصب مقاوم باشد. نگهداری شلنگ خیس یا آلوده در فضای بسته نیز می‌تواند موجب پوسیدگی، ایجاد بو، چسبندگی لایه‌ها و کاهش عمر آن شود.

نازل یا فوم برنچ

فوم برنچ وسیله‌ای است که محلول آب و کنسانتره را با هوا ترکیب کرده و کف آتش‌نشانی تولید می‌کند. طراحی داخلی نازل بر میزان هوادهی، کیفیت حباب‌ها، نسبت انبساط و برد پرتاب تأثیر می‌گذارد.

نوع نازل باید با کنسانتره فوم، دبی اینداکتور و سناریوی حریق هماهنگ باشد. در برخی کاربردها به فوم کم‌انبساط با برد مناسب نیاز است، درحالی‌که در کاربردهای دیگر نحوه پخش آرام کف اهمیت بیشتری دارد.

پاشش شدید فوم به‌طور مستقیم داخل سطح مایع در حال سوختن ممکن است باعث اختلال در لایه کف یا پخش‌شدن سوخت شود. اپراتور باید با شیوه‌هایی مانند هدایت فوم به سطح عمودی مجاور و حرکت آرام آن روی سوخت یا پخش کنترل‌شده روی سطح آشنا باشد.

شیر فلکه و مسیر تأمین آب

شیر فلکه، جریان آب ورودی را کنترل می‌کند. فشار و دبی در محل اتصال باید پاسخگوی نیاز تجهیزات باشد. وجود آب در لوله به‌تنهایی کافی نیست؛ زیرا اگر فشار دینامیکی هنگام تخلیه کمتر از مقدار لازم باشد، اینداکتور و نازل عملکرد طراحی‌شده را ارائه نمی‌دهند.

شیر، لوله و اتصالات باید در برابر خوردگی و فشار شبکه مقاوم باشند. همچنین مسیر تأمین آب باید به‌صورت دوره‌ای آزمایش شود تا بسته‌بودن شیر بالادست، رسوب، نشتی یا کاهش فشار پنهان شناسایی شود.

کوپلینگ‌ها و اتصالات

کوپلینگ‌ها برای اتصال ایمن شلنگ، اینداکتور، نازل و شیر استفاده می‌شوند. یکسان‌بودن نوع و سایز اتصالات اهمیت زیادی دارد؛ زیرا در زمان حادثه فرصتی برای یافتن تبدیل یا اصلاح اتصال نامناسب وجود ندارد.

واشرهای فرسوده، شکستگی رزوه، خوردگی و قفل‌شدن کوپلینگ از مشکلاتی هستند که می‌توانند موجب نشتی یا تأخیر در راه‌اندازی سیستم شوند. اتصالات باید به‌آسانی باز و بسته شوند، اما در حین کار نیز اتصال مطمئنی ایجاد کنند.

شرکت ایران اطفا با شناخت دقیق خطرات حریق در محیط‌های صنعتی، انواع جعبه آتش نشانی فوم را متناسب با نوع سوخت، فشار شبکه و نیاز هر پروژه تأمین می‌کند. تمامی اجزای فایرباکس با هدف ایجاد عملکردی هماهنگ و قابل‌اعتماد انتخاب می‌شوند. برای دریافت مشاوره تخصصی میتوانید با کارشناسان ایران اطفا در ارتباط باشید.

فوم مناسب برای فایرباکس فوم

انتخاب کنسانتره باید براساس نوع سوخت انجام شود. همه فوم‌ها برای تمام مایعات قابل اشتعال مناسب نیستند و جایگزین‌کردن یک محصول با محصول دیگر بدون بررسی فنی ممکن است عملکرد سیستم را مختل کند.

فوم مناسب هیدروکربن‌ها

بنزین، گازوئیل، نفت و بسیاری از فرآورده‌های نفتی در گروه سوخت‌های هیدروکربنی قرار می‌گیرند. برای این مواد باید فومی انتخاب شود که تأییدیه و مشخصات عملکردی لازم برای حریق هیدروکربنی را داشته باشد.

فوم مقاوم در برابر الکل

حلال‌های قطبی مانند الکل‌ها می‌توانند ساختار برخی فوم‌های معمولی را تخریب کنند. برای این مواد معمولاً از فوم‌های مقاوم در برابر الکل استفاده می‌شود. انتخاب این فوم‌ها باید دقیقاً براساس فهرست سوخت‌های سازگار، درصد اختلاط و دستورالعمل سازنده انجام شود.

فوم بدون فلوئور

فوم‌های بدون فلوئور یا SFFF در پروژه‌های جدید بیشتر مورد توجه قرار گرفته‌اند؛ اما نمی‌توان یک فوم قدیمی را صرفاً با نمونه بدون فلوئور جایگزین کرد. ویسکوزیته، دبی، روش هوادهی، درصد اختلاط و ویژگی‌های تخلیه محصولات مختلف با یکدیگر تفاوت دارند. هنگام تغییر نوع کنسانتره، سازگاری اینداکتور، نازل، شلنگ و شرایط کاربرد باید مجدداً ارزیابی و آزمایش شود.

درصد اختلاط فوم

کنسانتره‌های فوم با نسبت‌های مختلفی عرضه می‌شوند و درصد دقیق مصرف باید از دیتاشیت همان محصول استخراج شود. نسبت‌های درج‌شده روی محصول بیان می‌کنند چه سهمی از محلول نهایی را کنسانتره تشکیل می‌دهد.

استفاده از فوم با درصد اشتباه می‌تواند پیامدهای زیر را داشته باشد:

• تولید کف ضعیف و ناپایدار.
• کاهش مقاومت در برابر بازگشت شعله.
• مصرف بیش از حد کنسانتره.
• کاهش مدت عملکرد مخزن.
• تغییر برد و الگوی تخلیه.
• ایجاد اختلال در مکش اینداکتور.
• افزایش هزینه شارژ و نگهداری.

نوع فوم، درصد اختلاط و تجهیزات تولید کف باید به‌عنوان یک مجموعه واحد انتخاب شوند.

انواع جعبه آتش نشانی از نظر نحوه نصب

یکی از مهم‌ترین معیارها در انتخاب فایرباکس نحوه نصب آن است. بسته به شرایط پروژه و طراحی ساختمان، جعبه‌های آتش نشانی به دو گروه توکار و روکار تقسیم می‌شوند.

جعبه فوم روکار

جعبه آتش نشانی روکار مدلی است که بدون نیاز به ایجاد فضای داخل دیوار، مستقیماً روی سطح دیوار نصب می‌شود. این ویژگی باعث شده است که نصب آن بسیار سریع‌تر و ساده‌تر از مدل توکار باشد و در پروژه‌هایی که ساختمان به بهره‌برداری رسیده یا امکان تخریب دیوار وجود ندارد، بهترین گزینه محسوب شود. این نوع فایرباکس معمولاً در کارخانه‌ها، سوله‌ها، انبارها، پارکینگ‌ها، مراکز صنعتی و ساختمان‌های قدیمی مورد استفاده قرار می‌گیرد.

دسترسی آسان برای بازدید و تعمیر، یکی از مزیت‌های جعبه روکار است. بااین‌حال، بدنه جعبه در معرض برخورد، گردوغبار، رطوبت و شرایط محیطی بیشتری قرار می‌گیرد و باید با توجه به محل نصب انتخاب شود.

جعبه فوم توکار

جعبه آتش نشانی توکار یکی از پرکاربردترین انواع فایرباکس است که بدنه آن داخل دیوار نصب شده و تنها درب جعبه از بیرون قابل مشاهده است. این نوع جعبه معمولاً در مرحله ساخت یا بازسازی اساسی ساختمان اجرا می‌شود؛ زیرا برای نصب آن باید فضای مناسبی داخل دیوار در نظر گرفته شود. طراحی توکار علاوه بر افزایش زیبایی محیط، باعث می‌شود تجهیزات اطفای حریق بدون اشغال فضای راهروها و مسیرهای تردد در دسترس باشند. به همین دلیل این مدل در برج‌های مسکونی، ساختمان‌های اداری، هتل‌ها، بیمارستان‌ها، مراکز تجاری و پروژه‌های لوکس کاربرد بسیار زیادی دارد.

یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های جعبه آتش نشانی فوم توکار، محافظت مناسب از تجهیزات در برابر ضربه، برخورد افراد، گردوغبار و عوامل محیطی است. این جعبه می‌تواند برای نگهداری هوزریل، شلنگ آتش‌نشانی، شیر فلکه، نازل، اتصالات و در برخی مدل‌ها کپسول آتش‌نشانی مورد استفاده قرار گیرد.

جنس بدنه فایرباکس فوم

جعبه فولادی با رنگ الکترواستاتیک

جعبه فولادی به دلیل استحکام مناسب، قابلیت ساخت سفارشی و قیمت اقتصادی، در بسیاری از پروژه‌ها استفاده می‌شود. سطح فولاد معمولاً با رنگ پودری الکترواستاتیک پوشانده می‌شود تا مقاومت آن در برابر رطوبت و خوردگی افزایش پیدا کند.

اگر پوشش رنگ در اثر ضربه یا خراش آسیب ببیند، احتمال زنگ‌زدگی وجود دارد. به همین دلیل وضعیت بدنه، گوشه‌ها و محل پیچ‌ها باید در بازرسی‌های دوره‌ای کنترل شود.

جعبه استیل

فایرباکس استیل برای محیط‌های مرطوب، صنایع غذایی، فضاهای بهداشتی و پروژه‌هایی که مقاومت در برابر خوردگی اهمیت بیشتری دارد مناسب است. گرید استیل باید براساس شرایط محیطی انتخاب شود؛ زیرا هر نوع استیلی مقاومت یکسانی در برابر نمک، مواد شیمیایی و محیط دریایی ندارد.

جعبه فایبرگلاس

فایبرگلاس در برابر رطوبت و بسیاری از عوامل خورنده مقاوم است و برای محیط‌های ساحلی، صنایع شیمیایی و فضای باز می‌تواند گزینه مناسبی باشد. کیفیت رزین، مقاومت در برابر نور خورشید، نوع لولا و استحکام محل نصب تجهیزات در انتخاب این مدل اهمیت دارد.

صرف‌نظر از جنس بدنه، جعبه باید فضای کافی، تهویه مناسب در صورت نیاز، درب با بازشوندگی آسان، نشانه‌گذاری واضح و امکان دسترسی سریع به تجهیزات داشته باشد.

انواع جعبه آتش نشانی فوم از نظر تعداد کابین

یکی از معیارهای مهم در دسته‌بندی جعبه آتش نشانی فوم، تعداد محفظه‌های آن است. تعداد کابین‌ها براساس نوع و حجم تجهیزات موردنیاز تعیین می‌شود. در مدل‌های ساده‌تر، شلنگ، اینداکتور و نازل فوم در یک محفظه قرار می‌گیرند؛ اما در سیستم‌های کامل‌تر، فضای جداگانه‌ای برای مخزن کنسانتره فوم، کپسول آتش‌نشانی یا تجهیزات جانبی در نظر گرفته می‌شود.

تفکیک تجهیزات در کابین‌های مستقل، علاوه بر نظم بیشتر، دسترسی به اجزای سیستم را در شرایط اضطراری آسان‌تر می‌کند. انتخاب مدل مناسب باید با توجه به ظرفیت مخزن فوم، طول شلنگ، ابعاد اینداکتور و فضای موجود برای نصب انجام شود.

جعبه آتش نشانی فوم تک کابین

جعبه آتش نشانی فوم تک کابین یکی از مدل‌های ساده و اقتصادی این تجهیزات است که تمام اجزای اصلی سیستم در یک محفظه نگهداری می‌شوند. داخل این جعبه معمولاً شلنگ آتش‌نشانی، اینداکتور، نازل فوم، لوله مکش، کوپلینگ‌ها و سایر اتصالات موردنیاز قرار می‌گیرند. در صورت کافی‌بودن فضای داخلی، مخزن کنسانتره فوم نیز داخل همین کابین جای می‌گیرد؛ در غیر این صورت، مخزن به‌صورت مجزا در کنار جعبه نصب می‌شود.

این مدل به دلیل ابعاد جمع‌وجور، نصب آسان و قیمت مناسب، برای کارگاه‌ها، انبارهای کوچک، موتورخانه‌ها، اتاق‌های دارای تجهیزات روغنی و بخش‌هایی با خطر محدود مایعات قابل اشتعال قابل استفاده است. البته ظرفیت کابین باید به‌گونه‌ای باشد که تجهیزات بدون فشردگی، خم‌شدگی یا ایجاد فشار روی اتصالات داخل آن قرار گیرند.

فایرباکس فوم تک کابین را می‌توان به‌صورت روکار یا توکار و با بدنه فولادی، استیل یا فایبرگلاس تولید کرد. انتخاب جنس بدنه به شرایط محیطی، میزان رطوبت و احتمال خوردگی بستگی دارد.

جعبه آتش نشانی فوم دو کابین

جعبه آتش نشانی فوم دو کابین دارای دو محفظه مستقل است که امکان تفکیک تجهیزات انتقال و پاشش فوم از مخزن کنسانتره یا سایر وسایل اطفای حریق را فراهم می‌کند. معمولاً در یک کابین، شلنگ، نازل فوم، اینداکتور و اتصالات قرار می‌گیرند و کابین دوم به نگهداری مخزن فوم، کپسول آتش‌نشانی یا تجهیزات جانبی اختصاص داده می‌شود.

این جداسازی باعث می‌شود شلنگ و اتصالات بدون فشار و پیچ‌خوردگی نگهداری شوند و اپراتور در زمان حادثه بتواند هر بخش را سریع‌تر پیدا و آماده کند. همچنین قراردادن مخزن فوم در یک فضای مستقل، احتمال ریختن کنسانتره روی شلنگ و سایر تجهیزات را کاهش می‌دهد و بازرسی موجودی مخزن را آسان‌تر می‌کند.

ظرفیت بیشتر و چیدمان منظم، فایرباکس فوم دو کابین را به انتخابی مناسب برای جایگاه‌های سوخت، انبارهای مواد نفتی، کارخانه‌های رنگ، واحدهای تولیدی، تعمیرگاه‌های بزرگ و محیط‌های صنعتی تبدیل کرده است. این مدل نیز متناسب با شرایط پروژه به‌صورت روکار یا توکار و در ابعاد مختلف ساخته می‌شود.

جعبه آتش نشانی فوم دو طبقه

جعبه آتش نشانی فوم دو طبقه یکی از کامل‌ترین مدل‌ها برای نگهداری مجموعه تجهیزات دستی اطفای حریق فوم است. این جعبه از دو بخش مجزا در قسمت بالا و پایین تشکیل می‌شود. معمولاً محفظه بالایی برای نگهداری شلنگ، اینداکتور، نازل و اتصالات در نظر گرفته می‌شود و بخش پایینی به مخزن کنسانتره فوم، کپسول آتش‌نشانی یا تجهیزات تکمیلی اختصاص پیدا می‌کند.

طراحی عمودی این مدل امکان استفاده بهتر از فضای دیوار را فراهم می‌کند. در عین حال، جداسازی تجهیزات باعث می‌شود شلنگ و نازل بدون تماس با مخزن فوم نگهداری شوند. در صورت نشتی یا ریختن مقدار کمی از کنسانتره نیز احتمال آلوده‌شدن تمام تجهیزات کاهش پیدا می‌کند.

فایرباکس فوم دو طبقه بیشتر در پالایشگاه‌ها، صنایع نفت و گاز، پتروشیمی‌ها، انبارهای سوخت، کارخانه‌های شیمیایی، آشیانه‌های هواپیما و سایر محیط‌های پرخطر مورد استفاده قرار می‌گیرد. ظرفیت بالاتر این مدل امکان نگهداری مخزن بزرگ‌تر یا تجهیزات کامل‌تری را فراهم می‌کند؛ بااین‌حال، ابعاد نهایی باید براساس دبی سیستم، مدت عملکرد و حجم کنسانتره موردنیاز تعیین شود.

جعبه مخصوص مخزن فوم

در برخی پروژه‌ها، یک جعبه مستقل برای نگهداری مخزن کنسانتره فوم در نظر گرفته می‌شود. این مدل زمانی کاربرد دارد که جعبه اصلی فضای کافی برای مخزن نداشته باشد یا لازم باشد ماده فوم جدا از شلنگ، نازل و اینداکتور نگهداری شود.

جعبه مخزن فوم از ظرف کنسانتره در برابر نور مستقیم خورشید، ضربه، گردوغبار، رطوبت و تغییرات شدید محیطی محافظت می‌کند. ابعاد آن باید متناسب با ظرفیت مخزن باشد و امکان خارج‌کردن، بازرسی و تعویض آسان ظرف را فراهم کند. همچنین محل عبور لوله مکش باید به‌گونه‌ای طراحی شود که لوله دچار خم‌شدگی، گرفتگی یا نشتی هوا نشود.

این مدل بیشتر در ایستگاه‌های صنعتی، انبارهای سوخت، محوطه‌های باز، اسکله‌ها، جایگاه‌های بارگیری و محیط‌هایی استفاده می‌شود که به حجم بیشتری از کنسانتره فوم نیاز دارند. جنس و طراحی جعبه نیز باید براساس شرایط نگهداری اعلام‌شده از سوی سازنده فوم و وضعیت محیط نصب انتخاب شود.

شرکت ایران اطفا با تکیه بر دانش فنی و تجربه فعالیت در زمینه تجهیزات اعلام و اطفای حریق، امکان تأمین انواع جعبه آتش نشانی فوم را متناسب با شرایط پروژه‌های صنعتی، نفتی، انبارها، جایگاه‌های سوخت و سایر محیط‌های پرخطر فراهم کرده است.

ابعاد جعبه آتش نشانی فوم

برای فایرباکس فوم نمی‌توان یک اندازه ثابت و عمومی اعلام کرد. ابعاد جعبه به ظرفیت مخزن، طول و قطر شلنگ، اندازه اینداکتور، نوع نازل، تعداد تجهیزات و روکار یا توکاربودن آن بستگی دارد.

به طور معمول، عرض جعبه‌های آتش نشانی حدود 60 سانتی‌متر بوده و ارتفاع آن‌ها بسته به نوع مدل بین 75 تا 145 سانتی‌متر متغیر است. همچنین عمق جعبه معمولاً بین 15 تا 20 سانتی‌متر در نظر گرفته می‌شود تا فضای کافی برای نصب هوزریل، شلنگ یا کپسول آتش نشانی وجود داشته باشد.

ابعاد مفید داخلی باید به‌گونه‌ای تعیین شود که:

• شلنگ بدون فشردگی و خم تند نگهداری شود.
• مخزن کنسانتره به‌آسانی خارج و جایگزین شود.
• لوله مکش دچار پیچ‌خوردگی نشود.
• اینداکتور و نازل بدون فشار روی اتصالات قرار گیرند.
• اپراتور بتواند تجهیزات را سریع بیرون بیاورد.
• برچسب مشخصات و دستورالعمل استفاده قابل مشاهده باشد.
• درب جعبه بدون برخورد با تجهیزات باز و بسته شود.

در نتیجه، ابتدا باید تجهیزات و ظرفیت موردنیاز تعیین شوند و سپس جعبه متناسب با آن‌ها ساخته یا انتخاب شود؛ نه اینکه تجهیزات با اجبار در یک کابین آماده و کوچک قرار گیرند.

اندازه‌های رایج جعبه آتش نشانی فوم

تولیدکنندگان باکس آتش نشانی معمولاً ابعاد مختلفی را برای کاربردهای گوناگون ارائه می‌کنند. انتخاب اندازه مناسب به نوع تجهیزات داخلی و محل نصب بستگی دارد.

در پروژه‌های بزرگ، انتخاب ابعاد مناسب باید بر اساس نقشه سیستم اطفا حریق و استانداردهای طراحی انجام شود.

محل نصب جعبه آتش نشانی فوم

جانمایی فایرباکس فوم باید براساس تحلیل خطر انجام شود. جعبه نباید آن‌قدر نزدیک منبع خطر باشد که هنگام حریق دسترسی به آن غیرممکن شود و نباید آن‌قدر دور نصب شود که طول شلنگ یا زمان رسیدن به محل، کارایی سیستم را کاهش دهد. محل نصب باید دارای ویژگی‌های زیر باشد:

• قابل مشاهده و دارای علامت مشخص باشد.
• مسیر رسیدن به آن همواره باز بماند.
• خارج از محدوده احتمالی گسترش سریع شعله قرار گیرد.
• امکان بازشدن کامل درب وجود داشته باشد.
• فضای کافی برای خارج‌کردن شلنگ و نازل فراهم باشد.
• شلنگ بتواند نقاط هدف را بدون کشیدگی بیش از حد پوشش دهد.
• تجهیزات در معرض برخورد خودرو یا ماشین‌آلات نباشند.
• شرایط دمایی محل با محدوده نگهداری فوم سازگار باشد.
• اپراتور بتواند از مسیر امن به محل نزدیک شود.
• آب با فشار و دبی لازم در دسترس باشد.

در محوطه‌های صنعتی ممکن است استفاده از پایه مستقل، سایبان، حفاظ ضربه‌گیر یا کابین مقاوم در برابر شرایط جوی ضرورت داشته باشد.

نکات مهم در نصب فایرباکس فوم

عملکرد سیستم باید پیش از بهره‌برداری به‌صورت واقعی بررسی شود. صرف اتصال اجزا و قراردادن آن‌ها داخل جعبه، آماده‌به‌کاربودن سیستم را ثابت نمی‌کند. در زمان نصب باید موارد زیر کنترل شوند:

1. جهت جریان اینداکتور مطابق علامت روی بدنه باشد.
2. دبی نازل و اینداکتور با یکدیگر تطابق داشته باشند.
3. فشار دینامیکی آب در زمان تخلیه اندازه‌گیری شود.
4. طول و قطر شلنگ از محدوده مجاز تجهیزات خارج نباشد.
5. درصد تنظیم اینداکتور با فوم موجود یکسان باشد.
6. مخزن و لوله مکش با کنسانتره سازگاری داشته باشند.
7. کوپلینگ‌ها هم‌سایز و بدون نیاز به تبدیل اضافی باشند.
8. برچسب نوع فوم و سوخت‌های قابل پوشش روی جعبه درج شود.
9. دستورالعمل کوتاه راه‌اندازی داخل درب نصب گردد.
10. آزمایش مکش، تولید کف و الگوی تخلیه انجام شود.

پس از نصب، نیروهای مسئول نیز باید با نحوه بازکردن تجهیزات، اتصال لوله مکش، راه‌اندازی اینداکتور، حمل نازل و روش صحیح پاشش فوم آموزش ببینند.

استاندارد جعبه آتش نشانی فوم

طراحی، انتخاب تجهیزات و نصب جعبه آتش نشانی فوم باید براساس نوع ماده قابل اشتعال، وسعت ناحیه خطر، فشار و دبی شبکه آب و شرایط محیطی پروژه انجام شود. استاندارد NFPA 11 یکی از مهم‌ترین مراجع در زمینه طراحی، نصب، آزمایش و نگهداری سیستم‌های اطفای حریق فوم با انبساط کم، متوسط و زیاد است. براساس الزامات این استاندارد، نوع کنسانتره فوم، درصد اختلاط، ظرفیت مخزن، نرخ تخلیه و مدت عملکرد سیستم باید متناسب با نوع سوخت و سناریوی احتمالی حریق تعیین شوند.

در یک فایرباکس فوم استاندارد، اینداکتور، نازل فوم و شلنگ باید از نظر دبی و فشار کاری با یکدیگر هماهنگ باشند تا کنسانتره با نسبت صحیح وارد جریان آب شود و کف باکیفیتی تولید کند. همچنین مخزن فوم باید از متریالی سازگار با ترکیبات کنسانتره ساخته شده و در شرایط دمایی تعیین‌شده توسط سازنده نگهداری شود. استفاده از فوم نامناسب، تنظیم نادرست درصد اختلاط یا ناهماهنگی میان اینداکتور و نازل می‌تواند موجب تولید کف ضعیف و کاهش توان سیستم در کنترل حریق شود.

بدنه جعبه آتش نشانی فوم نیز باید در برابر ضربه، رطوبت و خوردگی مقاومت کافی داشته باشد و ابعاد آن به‌گونه‌ای انتخاب شود که تمام تجهیزات بدون فشردگی و پیچ‌خوردگی درون آن قرار گیرند. درب جعبه باید به‌آسانی باز شود و محل نصب نیز کاملاً مشخص، قابل مشاهده و بدون مانع باشد. فاصله جعبه تا منبع خطر باید به‌اندازه‌ای باشد که هنگام وقوع حریق، نیروهای آموزش‌دیده بتوانند از یک مسیر ایمن به تجهیزات دسترسی پیدا کنند.

پس از نصب، فشار و دبی آب، عملکرد اینداکتور، نسبت مکش کنسانتره، سلامت شلنگ و کیفیت کف خروجی باید آزمایش شوند. علاوه بر استانداردهای بین‌المللی، رعایت ضوابط سازمان آتش‌نشانی و مرجع تأییدکننده محلی نیز الزامی است. بازرسی دوره‌ای مخزن، کنسانتره، نازل، اینداکتور، شیرآلات و اتصالات کمک می‌کند فایرباکس فوم در زمان حادثه آماده استفاده و دارای عملکرد قابل اعتماد باشد.

نگهداری و بازرسی جعبه فوم آتش نشانی

وجود فایرباکس فوم زمانی ارزشمند است که تمام تجهیزات آن در لحظه حادثه قابل استفاده باشند. بازرسی ظاهری جعبه کافی نیست و مسیر آب، مکش کنسانتره، سلامت شلنگ و وضعیت فوم نیز باید بررسی شوند. در برنامه بازرسی دوره‌ای، کنترل موارد زیر ضروری است:

• بازبودن مسیر دسترسی به جعبه.
• خوانابودن علائم و دستورالعمل‌ها.
• سلامت درب، لولا، قفل و بدنه.
• نبود خوردگی، ترک یا تغییر شکل.
• کامل‌بودن تجهیزات طبق فهرست.
• سلامت شلنگ و نبود پارگی یا پوسیدگی.
• سالم‌بودن واشرها و کوپلینگ‌ها.
• تمیزبودن اینداکتور و مسیر مکش.
• نبود ترک، نشتی یا گرفتگی در لوله مکش.
• سالم‌بودن نازل و مسیر ورود هوا.
• کافی‌بودن حجم کنسانتره.
• بسته‌بودن صحیح درپوش مخزن.
• کنترل تاریخ تولید و عمر نگهداری فوم.
• نبود رسوب، جدایش غیرعادی یا آلودگی در کنسانتره.
• آماده‌بودن منبع آب و شیر بالادست.
• ثبت نتایج آزمایش‌ها و اقدامات اصلاحی.

پس از هر بار استفاده، شلنگ و تجهیزات باید مطابق دستورالعمل سازنده شست‌وشو شوند. باقی‌ماندن محلول فوم در اینداکتور، نازل یا شلنگ می‌تواند باعث ایجاد رسوب، چسبندگی یا گرفتگی شود. تجهیزات پس از شست‌وشو باید خشک، بررسی و دوباره به شکل صحیح در جعبه قرار داده شوند.

مخلوط‌کردن کنسانتره‌های مختلف یا افزودن محصول جدید به باقی‌مانده فوم قبلی بدون تأیید سازنده توصیه نمی‌شود. تفاوت ترکیبات ممکن است باعث جدایش، ته‌نشینی یا کاهش عملکرد شود.

اشتباهات رایج در انتخاب و اجرای فایرباکس فوم

• استفاده از فوم بدون شناخت نوع سوخت.
• انتخاب فوم معمولی برای حلال‌های قطبی.
• یکسان فرض‌کردن تمام فوم‌های 3 یا 6 درصد.
• ناهماهنگی دبی اینداکتور و نازل.
• افزایش خودسرانه طول شلنگ.
• نصب مخزن با اختلاف ارتفاع نامناسب.
• استفاده از اتصالات ناسازگار.
• قراردادن جعبه در فاصله بسیار نزدیک به خطر.
• نصب در پشت تجهیزات، خودروها یا کالاهای انبارشده.
• نگهداری فوم در دمای خارج از محدوده توصیه‌شده.
• نادیده‌گرفتن فشار دینامیکی شبکه.
• آزمایش‌نکردن مکش کنسانتره.
• نبود دستورالعمل و برچسب نوع فوم.
• سپردن تجهیزات به افراد آموزش‌ندیده.
• جایگزینی فوم بدون ارزیابی مجدد تجهیزات.
• استفاده از فوم برای تجهیزات برقی برق‌دار بدون ارزیابی ایمنی.

فوم آتش‌نشانی یک عامل اطفای عمومی برای تمام حریق‌ها نیست. پیش از کاربرد باید کلاس حریق، خطر برق، واکنش احتمالی ماده با آب و الزامات ایمنی محیط بررسی شود.

جعبه آتش نشانی فوم یک ایستگاه اطفای دستی تخصصی برای محیط‌هایی است که خطر حریق مایعات قابل اشتعال در آن‌ها وجود دارد. این جعبه با متمرکزکردن مخزن کنسانتره، اینداکتور، شلنگ، نازل و اتصالات، دسترسی سریع نیروهای آموزش‌دیده به تجهیزات تولید فوم را فراهم می‌کند.

کارایی فایرباکس فوم بیش از آنکه به ظاهر جعبه وابسته باشد، به هماهنگی فنی اجزای داخلی آن بستگی دارد. نوع فوم باید با سوخت سازگار باشد، اینداکتور و نازل باید دبی یکسان و شرایط کاری هماهنگی داشته باشند و فشار آب نیز در زمان تخلیه پاسخگوی سیستم باشد.

طراحی صحیح، انتخاب تجهیزات استاندارد، جانمایی ایمن، آموزش اپراتورها و بازرسی منظم، مجموعه اقداماتی هستند که فایرباکس فوم را به ابزاری قابل اعتماد برای واکنش اولیه در برابر حریق تبدیل می‌کنند.

گروه مهندسی ایران اطفا، زیرمجموعه شرکت ایرانیان اطفا آتور صنعت، با برخورداری از مجوز فعالیت و صلاحیت فنی، در زمینه طراحی، تأمین، اجرا و نظارت بر سیستم‌های ایمنی و اطفای حریق فعالیت می‌کند. این مجموعه با تکیه بر دانش متخصصان خود، انواع جعبه آتش نشانی فوم را متناسب با نوع ماده قابل اشتعال، فشار و دبی شبکه آب و شرایط محیطی پروژه انتخاب و ارائه می‌دهد. هماهنگی میان مخزن کنسانتره، اینداکتور، شلنگ و نازل فوم در کنار رعایت استانداردهای داخلی و بین‌المللی، از اصول مورد توجه ایران اطفا در اجرای این سیستم‌هاست. تجربه اجرای پروژه‌های متعدد ساختمانی و صنعتی نیز این مجموعه را به گزینه‌ای قابل‌اعتماد برای تأمین و اجرای فایرباکس فوم تبدیل کرده است.

کارشناسان ایران اطفا با درنظرگرفتن نوع ماده قابل اشتعال، شرایط محیطی و نیاز عملیاتی پروژه، تجهیزات مناسب را پیشنهاد می‌دهند تا مجموعه نهایی از نظر فنی هماهنگ و قابل استفاده باشد. برای دریافت مشاوره تخصصی، بررسی مشخصات پروژه و استعلام قیمت فایرباکس فوم می‌توانید با کارشناسان ایران اطفا تماس حاصل نمایید.