سیستم اطفا حریق گازی CO2

 در محیط‌های صنعتی، همیشه نمی‌توان برای خاموش کردن حریق به آب، فوم یا پودر متکی بود. وجود تجهیزات الکتریکی، ماشین‌آلات حساس، مایعات قابل اشتعال و فرایندهای صنعتی باعث می‌شود انتخاب عامل اطفا به بررسی دقیق نوع خطر نیاز داشته باشد. در چنین شرایطی، اطفا حریق گازی CO2 یکی از روش‌های شناخته‌شده برای حفاظت از برخی خطرات صنعتی و تجهیزات خاص محسوب می‌شود.

در این سیستم، دی‌اکسیدکربن با غلظت محاسبه‌شده در محل خطر تخلیه می‌شود و با ایجاد شرایطی که ادامه احتراق را دشوار می‌کند، حریق را مهار می‌کند. یکی از مزیت‌های مهم CO2 آن است که پس از تخلیه، مانند آب، فوم یا پودر خاموش‌کننده رسوب قابل توجهی روی تجهیزات باقی نمی‌گذارد. همچنین دی‌اکسیدکربن از نظر الکتریکی نارسانا است؛ به همین دلیل در حفاظت از برخی تجهیزات و فرایندهای الکتریکی و صنعتی کاربرد دارد. CO2 گازی بی‌رنگ، بی‌بو و نارسانا است که پس از تخلیه پسماندی مشابه خاموش‌کننده‌های جامد باقی نمی‌گذارد.

جهت دریافت مشاوره و طراحی

با ما در ارتباط باشید

سیستم اطفا حریق گازی CO2

در محیط‌های صنعتی، همیشه نمی‌توان برای خاموش کردن حریق به آب، فوم یا پودر متکی بود. وجود تجهیزات الکتریکی، ماشین‌آلات حساس، مایعات قابل اشتعال و فرایندهای صنعتی باعث می‌شود انتخاب عامل اطفا به بررسی دقیق نوع خطر نیاز داشته باشد. در چنین شرایطی، اطفا حریق گازی CO2 یکی از روش‌های شناخته‌شده برای حفاظت از برخی خطرات صنعتی و تجهیزات خاص محسوب می‌شود.

در این سیستم، دی‌اکسیدکربن با غلظت محاسبه‌شده در محل خطر تخلیه می‌شود و با ایجاد شرایطی که ادامه احتراق را دشوار می‌کند، حریق را مهار می‌کند. یکی از مزیت‌های مهم CO2 آن است که پس از تخلیه، مانند آب، فوم یا پودر خاموش‌کننده رسوب قابل توجهی روی تجهیزات باقی نمی‌گذارد. همچنین دی‌اکسیدکربن از نظر الکتریکی نارسانا است؛ به همین دلیل در حفاظت از برخی تجهیزات و فرایندهای الکتریکی و صنعتی کاربرد دارد. CO2 گازی بی‌رنگ، بی‌بو و نارسانا است که پس از تخلیه پسماندی مشابه خاموش‌کننده‌های جامد باقی نمی‌گذارد.

سیستم اطفا حریق گازی CO2 چیست؟

سیستم CO2 صنعتی یک سیستم ثابت اطفای حریق است که از دی‌اکسیدکربن به‌عنوان عامل خاموش‌کننده استفاده می‌کند. CO2 در مخزن یا سیلندر نگهداری می‌شود و در صورت فعال شدن سیستم، از طریق شبکه لوله‌کشی به نازل‌های مشخص‌شده منتقل و در ناحیه حفاظت‌شده تخلیه می‌شود.

مکانیزم اصلی اطفا، ایجاد غلظتی از دی‌اکسیدکربن است که شرایط ادامه احتراق را از بین ببرد. CO2 علاوه بر اثر بر محیط احتراق، هنگام انبساط و تخلیه اثر خنک‌کنندگی نیز دارد؛ با این حال عملکرد سیستم در درجه اول بر ایجاد غلظت خاموش‌کننده مناسب استوار است.

نحوه عملکرد اطفا حریق گازی CO2

هنگامی که CO2 با مقدار محاسبه‌شده وارد محیط می‌شود، ترکیب جو اطراف حریق تغییر می‌کند و اکسیژن قابل دسترس برای ادامه احتراق کاهش می‌یابد. دی‌اکسیدکربن عاملی که با کاهش غلظت اکسیژن یا بخار سوخت تا سطحی که احتراق ادامه پیدا نکند، عمل می‌کند.

در یک سیستم اطفا حریق CO2 صنعتی این فرایند باید کنترل‌شده انجام شود. مقدار گاز کمتر از میزان لازم ممکن است نتواند حریق را کنترل کند و توزیع نامناسب گاز نیز می‌تواند باعث ایجاد نقاطی با غلظت ناکافی شود.

به همین دلیل تعیین میزان CO2 مورد نیاز نباید صرفاً بر اساس مساحت اتاق انجام شود. حجم فضای حفاظت‌شده، نوع ماده سوختنی، شرایط محیط، بازشوها، تجهیزات موجود، نحوه توزیع گاز و نوع سیستم از عوامل مؤثر در طراحی هستند.

در سیستم‌های سیلابی، پس از رسیدن به غلظت طراحی، شرایط فضا باید به‌گونه‌ای باشد که غلظت لازم برای مدت مورد نیاز حفظ شود. غلظت طراحی باید تا زمانی که حریق خاموش یا تحت کنترل قرار گرفته است حفظ شود.

ویژگی‌های سیستم اطفا حریق گازی CO2

سیستم CO2 در پروژه مناسب می‌تواند مزایای قابل توجهی داشته باشد. مهم‌ترین ویژگی آن، قدرت اطفای حریق بدون ایجاد پسماند جامد است. پس از تخلیه، نیازی به پاک‌سازی پودر خاموش‌کننده یا جمع‌آوری آب و فوم وجود ندارد.

ویژگی مهم دیگر، نارسانا بودن دی‌اکسیدکربن است. این موضوع امکان استفاده از سیستم را در برخی خطرات الکتریکی فراهم می‌کند؛ البته ارزیابی خود تجهیز، نوع خطر و شرایط پروژه همچنان ضروری است.

از دیگر مزایا می‌توان به امکان اجرای سیستم به‌صورت سیلابی کامل یا موضعی اشاره کرد.

در مقابل، مهم‌ترین محدودیت سیستم CO2 مخاطرات آن برای انسان است. غلظت بالای دی‌اکسیدکربن می‌تواند جو خطرناک ایجاد کند و تخلیه CO2 مایع نیز به دلیل سرمای شدید می‌تواند خطر آسیب ناشی از سرما ایجاد کند.

کاربرد سیستم CO2 صنعتی

سیستم CO2 به دلیل سرعت مناسب در مهار حریق، نارسانا بودن گاز دی‌اکسیدکربن و باقی نگذاشتن پسماند پس از تخلیه، در بسیاری از محیط‌های صنعتی و فضاهای دارای تجهیزات حساس مورد استفاده قرار می‌گیرد. این ویژگی به‌خصوص در مکان‌هایی اهمیت دارد که استفاده از آب، فوم یا پودر خاموش‌کننده می‌تواند به تجهیزات، ماشین‌آلات یا فرایند تولید آسیب وارد کند. به همین دلیل، سیستم اطفا حریق CO2 در پروژه‌هایی مانند ژنراتورها، تجهیزات الکتریکی، اتاق‌های کنترل، ماشین‌آلات صنعتی و برخی بخش‌های صنایع نفت، گاز و پتروشیمی قابل استفاده است.

یکی دیگر از کاربردهای مهم اطفا حریق گازی CO2، حفاظت از تجهیزاتی است که پس از خاموش شدن آتش نباید با مواد اطفایی آلوده شوند. دی‌اکسیدکربن پس از تخلیه، برخلاف پودر یا فوم، رسوب قابل توجهی روی تجهیزات باقی نمی‌گذارد و به عملیات پاک‌سازی گسترده نیاز ندارد. به همین دلیل، در برخی خطوط تولید، تجهیزات فرایندی، تابلوهای برق، ماشین‌آلات حساس و بخش‌هایی که توقف طولانی‌مدت تجهیزات می‌تواند خسارت زیادی ایجاد کند، استفاده از سیستم CO2 گزینه قابل بررسی است.

سیستم‌های CO2 صنعتی در صنایع دریایی نیز کاربرد گسترده‌ای دارند. موتورخانه کشتی‌ها، برخی فضاهای ماشین‌آلات، تجهیزات تولید برق و بخش‌هایی که احتمال حریق ناشی از سوخت یا تجهیزات الکتریکی وجود دارد، از جمله محیط‌هایی هستند که می‌توان برای حفاظت از آن‌ها سیستم اطفا CO2 طراحی کرد. همچنین در نیروگاه‌ها، صنایع فولاد، پتروشیمی، واحدهای تولیدی و مجموعه‌های دارای تجهیزات پرخطر، این سیستم می‌تواند به‌صورت سیلابی کامل یا اطفای موضعی مورد استفاده قرار گیرد.

انواع پوشش سیستم اطفا CO2

استاندارد NFPA 12 دو مفهوم مهم را در سیستم‌های ثابت CO2 پوشش می‌دهد:

سیستم Total Flooding سیلابی

در Total Flooding System مقدار مشخصی CO2 به داخل یک فضای محصور تخلیه می‌شود تا غلظت مورد نیاز در کل فضای حفاظت‌شده ایجاد شود.

این روش برای خطراتی مناسب است که داخل یک enclosure یا فضای نسبتاً بسته قرار دارند. عملکرد صحیح سیستم به کنترل شرایط فضا وابسته است؛ زیرا خروج سریع گاز از بازشوها می‌تواند دستیابی یا حفظ غلظت طراحی را مختل کند.

در زمان طراحی مواردی مانند حجم خالص فضا، بازشوها، سیستم تهویه، عبور کابل و لوله، مسیرهای نشت، تجهیزات داخل فضا و نوع خطر بررسی می‌شوند.

سیستم‌های Total Flooding به دلیل ایجاد غلظت بالای گاز نیازمند توجه ویژه به خطرات انسانی هستند. OSHA نیز برای چنین سیستم‌هایی بر هشدار قبل از تخلیه و فراهم کردن فرصت خروج افراد تأکید می‌کند.

سیستم Local Application اطفای موضعی

در سیستم Local Application لازم نیست کل سالن با CO2 پر شود. گاز از طریق نازل‌های طراحی‌شده مستقیماً به ناحیه خطر هدایت می‌شود.

این روش می‌تواند برای تجهیز یا فرایندی مناسب باشد که داخل یک سالن بزرگ قرار گرفته و محصور کردن کل فضا منطقی نیست. نمونه آن می‌تواند حفاظت از یک ماشین صنعتی، سطح مایع قابل اشتعال یا تجهیز فرایندی خاص باشد.

در سیستم موضعی نیز تعیین محل نازل، دبی، الگوی تخلیه و مقدار عامل اطفا باید بر اساس روش طراحی معتبر انجام شود.

تفاوت سیستم CO2 موضعی و سیلابی

ویژگیTotal FloodingLocal Application
محدوده حفاظتکل فضای محصورتجهیز یا ناحیه مشخص
نحوه استفاده از CO2ایجاد غلظت در تمام فضاتخلیه مستقیم روی خطر
نیاز به enclosureاهمیت بسیار زیادالزام به محصور بودن کامل کمتر است
کاربرد نمونهاتاق یا محفظه صنعتیماشین یا تجهیز خاص
طراحی نازلبرای توزیع در فضای کاملبرای پوشش مستقیم خطر
ایمنی افرادبسیار مهمهمچنان نیازمند ارزیابی دقیق

برای حفاظت از تجهیزات و فضاهای صنعتی در برابر حریق، انتخاب یک سیستم اطفای مطمئن اهمیت زیادی دارد. شرکت ایران اطفا با ارائه خدمات تخصصی مشاوره، طراحی، تأمین تجهیزات و اجرای سیستم اطفا حریق گازی CO2، راهکار مناسب هر پروژه را بر اساس نوع خطر، شرایط محیط و الزامات ایمنی مشخص می‌کند. تمامی مراحل طراحی و اجرا با رعایت استانداردهای معتبر و اصول فنی انجام می‌شود تا سیستم در زمان بروز حریق، عملکردی سریع، دقیق و قابل اعتماد داشته باشد. برای دریافت مشاوره تخصصی و استعلام قیمت با کارشناسان ایران اطفا در ارتباط باشید.

انواع سیستم اطفا حریق گازی CO2 از نظر ذخیره‌سازی

سیستم‌های ثابت CO2 را می‌توان از نظر روش ذخیره عامل اطفا نیز به دو گروه اصلی تقسیم کرد:

سیستم CO2 فشار بالا High Pressure

در سیستم فشار بالا، CO2 به‌صورت مایع تحت فشار در مجموعه‌ای از سیلندرها ذخیره می‌شود. هنگام فعال شدن سیستم، شیر سیلندر یا مجموعه سیلندرها باز شده و عامل اطفا وارد منیفولد و سپس شبکه لوله‌کشی می‌شود.

سیستم High Pressure برای بسیاری از پروژه‌های صنعتی گزینه شناخته‌شده‌ای است و امکان طراحی برای Total Flooding یا Local Application را دارد. تعداد، ظرفیت و مشخصات سیلندرها باید بر اساس محاسبات پروژه و تجهیزات مورد تأیید سازنده تعیین شود؛ بنابراین نمی‌توان یک ظرفیت یا فشار ثابت را برای تمام برندها و پروژه‌ها نسخه عمومی دانست.

سیستم CO2 فشار پایین Low Pressure

در پروژه‌هایی که حجم بسیار بالایی از CO2 نیاز است، استفاده از تعداد بسیار زیاد سیلندر می‌تواند فضای زیادی اشغال کند. در این شرایط ممکن است سیستم Low Pressure مورد بررسی قرار گیرد.

در این نوع سیستم، CO2 معمولاً در یک مخزن عایق بزرگ و در دمای پایین به‌صورت مایع نگهداری می‌شود و مجموعه تبرید، شرایط مخزن را کنترل می‌کند.

برای سیستم Low Pressure، سطح مایع مخزن بر مبنای CO2 در دمای حدود منفی ۱۸ درجه سانتی‌گراد بیان می‌شود و سیستم شامل تجهیزات کنترل فشار و سیستم refrigeration است.

این سیستم بیشتر در پروژه‌هایی کاربرد دارد که مقدار بسیار زیادی عامل اطفا نیاز است و طراحی مخزن مرکزی از نظر فنی و اقتصادی توجیه دارد.

اجزای اصلی سیستم اطفا حریق CO2

سیستم اطفا گازی CO2 از مجموعه‌ای از تجهیزات ذخیره‌سازی، انتقال، کنترل و تخلیه گاز تشکیل شده است که باید به‌صورت هماهنگ با یکدیگر عمل کنند. عملکرد صحیح هر بخش اهمیت زیادی دارد؛ زیرا حتی اگر مخازن CO2 ظرفیت مناسبی داشته باشند، نقص در شیرها، شبکه لوله‌کشی، نازل‌ها یا سیستم کنترل می‌تواند عملکرد کل سیستم را در زمان حریق تحت تأثیر قرار دهد.

سیلندر یا مخزن ذخیره CO2: عامل اطفا در سیلندرهای فشار بالا یا مخزن Low Pressure ذخیره می‌شود. ظرفیت ذخیره باید از محاسبات مهندسی پروژه به دست آید.

 شیر سیلندر و تجهیزات فعال‌سازی: شیر خروجی مسیر تخلیه عامل را کنترل می‌کند. فعال‌سازی بسته به سیستم می‌تواند الکتریکی، پنوماتیکی، مکانیکی یا ترکیبی از آنها باشد.

 منیفولد: در سیستم‌های چندسیلندری، خروجی سیلندرها معمولاً به منیفولد متصل می‌شود تا CO2 وارد مسیر مشترک توزیع شود.

 شبکه لوله‌کشی: لوله‌ها CO2 را از منبع ذخیره به نازل‌ها منتقل می‌کنند. قطر، مسیر، اتصالات و آرایش شبکه باید با محاسبات جریان سیستم هماهنگ باشد.

 نازل‌های تخلیه: نازل فقط یک خروجی ساده نیست. مشخصات و Orifice آن بر مقدار و الگوی تخلیه گاز اثر دارد. در مستندات Low Pressure شرکت Johnson Controls نیز تأکید شده نازل‌ها باید با تعداد کافی و مطابق NFPA 12 انتخاب شوند و نوع و Orifice آنها مشخص باشد.

در مجموع، عملکرد مناسب سیستم اطفا حریق گازی CO2 به هماهنگی میان مخازن، شیرها، لوله‌ها، نازل‌ها، سیستم تشخیص و تجهیزات کنترلی وابسته است. به همین دلیل انتخاب تجهیزات باید همزمان با طراحی سیستم انجام شود و نباید اجزای مختلف بدون توجه به محاسبات و مشخصات فنی پروژه کنار یکدیگر قرار گیرند.

مزایا سیستم اطفا حریق گازی CO2

سیستم CO2، با استفاده از گاز دی‌اکسید کربن، که گازی غیرقابل اشتعال و سنگین‌تر از هواست، آتش را از طریق جایگزینی اکسیژن و خفه کردن آن مهار می‌کند.

عدم باقی گذاشتن پسماند پس از اطفا

گاز CO2 پس از تخلیه اثری مانند پودر، فوم یا آب روی تجهیزات باقی نمی‌گذارد؛ بنابراین نیاز به پاک‌سازی محیط بعد از اطفا به حداقل می‌رسد.

مناسب برای تجهیزات الکتریکی

دی‌اکسیدکربن از نظر الکتریکی نارسانا است و به همین دلیل برای برخی حریق‌های مرتبط با تجهیزات برق‌دار و خطرات کلاس C قابل استفاده است. از آنجایی که در این سیستم آب، فوم یا پودر روی تجهیزات تخلیه نمی‌شود، احتمال خسارت جانبی ناشی از عامل اطفا در بسیاری از تجهیزات صنعتی کمتر است.

عملکرد سریع در مهار حریق

در صورت طراحی صحیح، CO2 می‌تواند در مدت کوتاهی در ناحیه حفاظت‌شده توزیع شده و شرایط لازم برای ادامه احتراق را از بین ببرد.

مناسب برای حریق مایعات قابل اشتعال

CO2 یکی از عوامل قابل استفاده برای بسیاری از حریق‌های کلاس B مانند مایعات قابل اشتعال است.

نفوذ مناسب گاز در ناحیه خطر

CO2 به شکل گاز تخلیه می‌شود و می‌تواند به قسمت‌هایی از خطر نفوذ کند که دسترسی مستقیم به آن‌ها دشوار است.

معایب سیستم اطفا حریق گازی CO2

در کنار مزایا، سیستم اطفا حریق CO2 محدودیت‌هایی نیز دارد که باید قبل از انتخاب آن مورد توجه قرار گیرند:

خطر برای افراد حاضر در محیط

مهم‌ترین محدودیت سیستم CO2، خطر ناشی از افزایش غلظت دی‌اکسیدکربن و ایجاد محیط کم‌اکسیژن است. این شرایط می‌تواند برای افراد بسیار خطرناک باشد.

محدودیت استفاده در فضاهای اشغال‌شده

استفاده از CO2 در محیط‌هایی که افراد به‌طور دائم در آن حضور دارند نیازمند ملاحظات ایمنی جدی، هشدار پیش از تخلیه و برنامه خروج مناسب است.

خطر سرمازدگی هنگام تخلیه

تخلیه CO2 با کاهش شدید دما همراه است و تماس مستقیم با عامل در حال تخلیه می‌تواند موجب آسیب و سرمازدگی پوست شود.

کارایی محدود برای برخی حریق‌های کلاس A

CO2 برای بسیاری از حریق‌های عمیق مواد جامد گزینه مناسبی نیست؛ زیرا پس از پراکنده شدن گاز ممکن است مواد همچنان داغ بمانند و دوباره شعله‌ور شوند.

هزینه شارژ مجدد پس از تخلیه

پس از فعال شدن سیستم باید سیلندرها مجدداً شارژ و سیستم بازبینی و آماده بهره‌برداری شود که هزینه و زمان مشخصی نیاز دارد.

استاندارد سیستم اطفا حریق CO2

طراحی و اجرای سیستم اطفا گازی CO2 به دلیل فشار بالای تجهیزات، نحوه تخلیه گاز و خطراتی که غلظت بالای دی‌اکسیدکربن برای افراد ایجاد می‌کند، باید بر اساس استانداردهای معتبر و محاسبات مهندسی انجام شود. استانداردها مواردی مانند مقدار عامل اطفا، نحوه ذخیره CO2، طراحی شبکه لوله‌کشی، جانمایی نازل‌ها، تجهیزات کنترلی، سیستم هشدار، تخلیه افراد، تست و نگهداری سیستم را مشخص می‌کنند.

استاندارد NFPA 12

مهم‌ترین و شناخته‌شده‌ترین مرجع برای طراحی سیستم اطفا حریق گازی CO2، استاندارد NFPA 12 با عنوان Standard on Carbon Dioxide Extinguishing Systems است. NFPA 12 الزامات مربوط به طراحی، نصب و عملکرد سیستم‌های اطفای حریق دی‌اکسیدکربن را پوشش می‌دهد.

این استاندارد موضوعات مهمی طراحی سیستم‌های سیلابی کامل یا اطفای موضعی، تعیین مقدار و غلظت مورد نیاز CO2، سیستم‌های ذخیره‌سازی فشار بالا و فشار پایین، طراحی و آرایش شبکه لوله‌کشی، انتخاب و جانمایی نازل‌های تخلیه، تجهیزات فعال‌سازی و کنترل سیستم، الزامات ایمنی افراد در ناحیه حفاظت‌شده و بازرسی، آزمایش و نگهداری سیستم بررسی میکند.

بنابراین در یک پروژه حرفه‌ای، تعداد سیلندرها، مقدار CO2 یا قطر لوله‌ها نباید به‌صورت تجربی تعیین شود، بلکه باید بر اساس طراحی مهندسی و الزامات استاندارد مرجع مشخص شود. NFPA 12 به‌طور اختصاصی برای سیستم‌های اطفای حریق CO2 تدوین شده است.

استاندارد ISO 6183

این استاندارد الزامات و توصیه‌هایی برای طراحی، نصب، آزمایش، نگهداری و ایمنی سیستم‌های ثابت اطفای حریق CO2 در ساختمان‌ها، کارخانه‌ها و سایر سازه‌های زمینی ارائه می‌دهد.

استاندارد NFPA 72 برای بخش اعلام و کنترل

سیستم CO2 معمولاً به تجهیزات تشخیص حریق، پنل کنترل، آژیر، فلاشر و تجهیزات آزادسازی عامل اطفا متصل می‌شود. NFPA 72 یکی از مراجع اصلی برای سیستم‌های اعلام حریق، سیگنال‌دهی و ارتباطات اضطراری است و در پروژه‌هایی که سیستم تشخیص و Releasing بخشی از سامانه CO2 است، الزامات مرتبط آن نیز باید بررسی شود.

در طراحی سیستم، مواردی مانند دریافت سیگنال دتکتورها، ایجاد هشدار پیش از تخلیه و فرمان آزادسازی CO2 باید با فلسفه کنترل و استانداردهای مربوط هماهنگ باشند.

علاوه بر استاندارد مرجع طراحی، باید ضوابط مرجع ذی‌صلاح پروژه، الزامات سازمان آتش‌نشانی مربوطه، مشخصات فنی کارفرما و دستورالعمل سازنده تجهیزات بررسی شوند.

در نهایت، رعایت استاندارد سیستم اطفا حریق CO2 نقش مستقیمی در عملکرد صحیح و ایمن سیستم دارد. طراحی غیرمهندسی یا استفاده از تجهیزات نامتناسب ممکن است باعث شود غلظت لازم CO2 در زمان حریق ایجاد نشود یا تخلیه گاز برای افراد حاضر در محیط خطر ایجاد کند.

به همین دلیل، طراحی، محاسبات و اجرای سیستم اطفا حریق گازی CO2 باید توسط مجموعه‌ای متخصص و بر اساس استانداردهای معتبر انجام شود. گروه مهندسی ایران اطفا نیز طراحی و اجرای این سیستم‌ را با رعایت الزامات فنی، استانداردهای مرتبط و اصول ایمنی انجام می‌دهد تا عملکرد سیستم در زمان حریق قابل اطمینان و متناسب با شرایط واقعی پروژه باشد.

ایمنی سیستم اطفا حریق CO2

این بخش مهم‌ترین قسمت طراحی سیستم است.

  • دی‌اکسیدکربن در غلظت‌های بالا می‌تواند برای انسان بسیار خطرناک باشد.
  • قرار گرفتن در معرض غلظت بالای CO2 می‌تواند محیط کم‌اکسیژن ایجاد کند.
  • تماس مستقیم با CO2 مایع در هنگام تخلیه ممکن است باعث آسیب سرمایی شود.
  • در سیستم‌های Total Flooding باید امکان حضور، گیر افتادن یا ورود افراد به منطقه حفاظت‌شده در طراحی بررسی شود.
  • پیش از تخلیه باید به‌گونه‌ای باشد که در شرایط واقعی محیط، با وجود صدای ماشین‌آلات یا نور زیاد نیز قابل تشخیص باشد.
  • برای سیستم‌های CO2 با غلظت طراحی 4 درصد یا بیشتر، وجود Pre-Discharge Alarm الزامی است و این هشدار باید زمان کافی برای خروج افراد فراهم کند.
  • پس از تخلیه نیز ورود شتاب‌زده به فضا قابل قبول نیست. تهویه، ارزیابی شرایط جو، کنترل حریق و روش ورود مجدد باید طبق رویه ایمنی پروژه انجام شود.

اهمیت محاسبات هیدرولیکی و طراحی نازل

یکی از نقاطی که کیفیت یک سیستم حرفه‌ای را از اجرای تجربی جدا می‌کند، محاسبات جریان و توزیع عامل اطفا است.

CO2 باید در مدت و مقدار مورد نیاز به نازل‌های مختلف برسد. طول لوله، قطر آن، تعداد زانوها و سه‌راهی‌ها، اختلاف ارتفاع، تعداد نازل‌ها و Orifice آنها بر عملکرد شبکه اثر می‌گذارند.

به همین دلیل افزایش خودسرانه طول لوله، تغییر نازل، حذف یک اتصال یا جابه‌جایی تجهیزات پس از طراحی می‌تواند محاسبات اولیه را تحت تأثیر قرار دهد.

در سیستم‌های مهندسی‌شده، طراحی شبکه باید بر اساس روش و نرم‌افزار مورد تأیید سازنده و استاندارد مربوط انجام شود.

نصب سیستم CO2 صنعتی

  • اجرای سیستم باید دقیقاً مطابق نقشه‌های تأییدشده و مشخصات تجهیزات انجام شود.
  • محل نصب سیلندر یا مخزن باید از نظر دسترسی، ایمنی، شرایط محیطی و امکان سرویس بررسی شود.
  • سیلندرها باید به شکل ایمن مهار شوند و اجزای اتصال آنها نباید تحت تنش غیرطبیعی قرار بگیرند.
  • شبکه لوله‌کشی نیز باید متناسب با فشار و سرویس CO2 انتخاب و به‌طور مناسب ساپورت شود.
  • انقباض لوله در هنگام تخلیه سرد CO2 و لزوم طراحی ساپورت‌ها به‌گونه‌ای که تنش ناشی از تغییر دما را کنترل کنند  چک شود.
  • پس از پایان نصب، وضعیت تجهیزات مکانیکی و الکتریکی، نازل‌ها، مسیر لوله، مدارهای کنترلی، هشدارها و توالی عملکرد باید آزمایش شود.

نگهداری و بازرسی سیستم CO2

سیستم اطفا ممکن است سال‌ها بدون تخلیه واقعی باقی بماند، اما هنگام وقوع حریق باید در چند ثانیه عملکرد مورد انتظار را ارائه دهد. به همین دلیل نگهداری آن اهمیت زیادی دارد.

در برنامه سرویس باید وضعیت منبع ذخیره عامل، شیرها، منیفولد، تجهیزات اتصال، شبکه لوله‌کشی، نازل‌ها، مدارهای Detection، Releasing Panel، باتری‌ها، آژیرها، فلاشرها و تجهیزات دستی بررسی شود.

همچنین باید اطمینان حاصل شود که تغییرات بعدی ساختمان یا خط تولید باعث مختل شدن سیستم نشده است. اضافه شدن دیوار، جابه‌جایی ماشین‌آلات، تغییر تهویه یا مسدود شدن نازل می‌تواند روی عملکرد سامانه اثر بگذارد.

دوره و روش دقیق Inspection، Testing و Maintenance باید مطابق استاندارد مرجع، دستورالعمل سازنده، شرایط پروژه و الزامات مرجع تأییدکننده تعیین شود؛ بنابراین تعیین یک فاصله زمانی واحد برای همه سیستم‌ها روش دقیقی نیست.

قیمت سیستم اطفا حریق گازی CO2

برای قیمت سیستم CO2 نمی‌توان یک رقم ثابت برای هر مترمربع اعلام کرد. دو فضای هم‌اندازه ممکن است به دلیل تفاوت خطر، مقدار CO2 و طراحی کاملاً متفاوتی نیاز داشته باشند.

مهم‌ترین عوامل مؤثر بر قیمت عبارت‌اند از، حجم و نوع ناحیه حفاظت‌شده، نوع سیستم، مقدار CO2، تعداد زون‌ها، شبکه لوله‌کشی، سیستم Detection و Release، برند و تأییدیه تجهیزات، هزینه طراحی و محاسبات، نصب، تست و راه‌اندازی بستگی دارد.

اطفا حریق گازی CO2 یکی از راهکارهای مهم اطفای حریق در برخی خطرات صنعتی است. دی‌اکسیدکربن نارسانا است، پس از تخلیه پسماند جامد باقی نمی‌گذارد و می‌تواند به روش Total Flooding یا Local Application مورد استفاده قرار گیرد. همین ویژگی‌ها باعث شده این سیستم راهکاری موثر و کارآمد برای مهار آتش در فضاهای خاص و حساس ماشین‌آلات صنعتی، تجهیزات الکتریکی و خطرات دارای مایعات قابل اشتعال مورد استفاده قرار گیرد.

مشاوره، طراحی و اجرای سیستم اطفا حریق گازی CO2 توسط شرکت ایران اطفا

انتخاب سیستم اطفا حریق برای یک مجموعه صنعتی تصمیمی نیست که صرفاً با مقایسه قیمت تجهیزات انجام شود. نوع ماده قابل اشتعال، شرایط بهره‌برداری، تجهیزات موجود، حجم فضا، تعداد زون‌ها، حضور کارکنان و استاندارد مورد نیاز همگی باید قبل از انتخاب سیستم بررسی شوند.

گروه مهندسی ایران اطفا آماده ارائه خدمات تخصصی در زمینه مشاوره، طراحی، تأمین تجهیزات، نصب و اجرای سیستم اطفا حریق گازی CO2 برای پروژه‌های صنعتی و تخصصی است.

در ایران اطفا، طراحی سیستم بر اساس شرایط واقعی خطر و الزامات فنی پروژه انجام می‌شود تا مشخص شود آیا CO2 برای پروژه انتخاب مناسبی است یا بهتر است از سیستم اطفای دیگری استفاده شود.

پس از بررسی پروژه، مواردی مانند نوع سیستم، مقدار عامل اطفا، ظرفیت و تعداد سیلندرها، آرایش لوله‌کشی، جانمایی نازل‌ها، سیستم اعلام و Release، تجهیزات هشدار و الزامات ایمنی مشخص خواهند شد.

اگر به دنبال طراحی و اجرای سیستم CO2 هستید، می‌توانید برای بررسی فنی پروژه، دریافت مشاوره و استعلام قیمت با کارشناسان ایران اطفا تماس حاصل نمایید.

سوالات متداول FAQ

سیستم اطفا حریق CO2 چیست؟

سیستم CO2 یک سامانه ثابت اطفای حریق است که دی‌اکسیدکربن ذخیره‌شده در سیلندر یا مخزن را از طریق شبکه لوله‌کشی و نازل‌ها در ناحیه خطر تخلیه می‌کند. هدف، ایجاد شرایطی است که ادامه احتراق امکان‌پذیر نباشد.

سیستم CO2 بیشتر برای چه مکان‌هایی استفاده می‌شود؟

این سیستم بیشتر در برخی خطرات صنعتی مانند ژنراتورها، تجهیزات فرایندی، ماشین‌آلات، موتورخانه‌ها، تجهیزات الکتریکی، کابین‌های اسپری و نواحی دارای مایعات قابل اشتعال قابل بررسی است. انتخاب دقیق به شرایط پروژه بستگی دارد.

آیا سیستم اطفا CO2 برای انسان خطرناک است؟

بله. غلظت بالای CO2 می‌تواند برای انسان خطرناک باشد و جو کم‌اکسیژن ایجاد کند. به همین دلیل طراحی هشدار، خروج افراد و کنترل ورود مجدد به منطقه حفاظت‌شده اهمیت زیادی دارد.

آیا CO2 برای اتاق سرور مناسب است؟

از نظر فنی CO2 نارسانا و بدون پسماند است و سابقه استفاده در برخی فضاهای تجهیزات الکترونیکی دارد؛ اما به دلیل خطر آن برای افراد، برای اتاق سرور دارای تردد انسانی نباید بدون مقایسه با سیستم‌های Clean Agent دیگر انتخاب شود.

سیستم CO2 موضعی چه تفاوتی با سیلابی دارد؟

در سیستم سیلابی کل فضای محصور تا غلظت طراحی با CO2 پوشش داده می‌شود. در سیستم موضعی، عامل اطفا توسط نازل‌ها مستقیماً روی تجهیز یا ناحیه خطر تخلیه می‌شود. هر دو روش در استاندارد NFPA 12 پوشش داده شده‌اند.

سوالات متداول
سیستم اطفا حریق CO2 چیست؟

سیستم CO2 یک سامانه ثابت اطفای حریق است که دی‌اکسیدکربن ذخیره‌شده در سیلندر یا مخزن را از طریق شبکه لوله‌کشی و نازل‌ها در ناحیه خطر تخلیه می‌کند. هدف، ایجاد شرایطی است که ادامه احتراق امکان‌پذیر نباشد.

سیستم CO2 بیشتر برای چه مکان‌هایی استفاده می‌شود؟

این سیستم بیشتر در برخی خطرات صنعتی مانند ژنراتورها، تجهیزات فرایندی، ماشین‌آلات، موتورخانه‌ها، تجهیزات الکتریکی، کابین‌های اسپری و نواحی دارای مایعات قابل اشتعال قابل بررسی است. انتخاب دقیق به شرایط پروژه بستگی دارد.

آیا سیستم اطفا CO2 برای انسان خطرناک است؟

بله. غلظت بالای CO2 می‌تواند برای انسان خطرناک باشد و جو کم‌اکسیژن ایجاد کند. به همین دلیل طراحی هشدار، خروج افراد و کنترل ورود مجدد به منطقه حفاظت‌شده اهمیت زیادی دارد.

آیا CO2 برای اتاق سرور مناسب است؟

از نظر فنی CO2 نارسانا و بدون پسماند است و سابقه استفاده در برخی فضاهای تجهیزات الکترونیکی دارد؛ اما به دلیل خطر آن برای افراد، برای اتاق سرور دارای تردد انسانی نباید بدون مقایسه با سیستم‌های Clean Agent دیگر انتخاب شود.

سیستم CO2 موضعی چه تفاوتی با سیلابی دارد؟

در سیستم سیلابی کل فضای محصور تا غلظت طراحی با CO2 پوشش داده می‌شود. در سیستم موضعی، عامل اطفا توسط نازل‌ها مستقیماً روی تجهیز یا ناحیه خطر تخلیه می‌شود. هر دو روش در استاندارد NFPA 12 پوشش داده شده‌اند.