سیستم اسپرینکلر

اسپرینکلر چیست؟

اسپرینکلر یک وسیله تخلیه آب حساس به حرارت است که در شبکه اطفای حریق آبی نصب می‌شود. در حالت عادی، مسیر خروج آب در سر اسپرینکلر بسته است. هنگامی که حرارت اطراف آبپاش به دمای عملکرد آن برسد، عنصر حرارتی آزاد شده و آب تحت فشار از روزنه اسپرینکلر خارج می‌شود.

آب پس از خروج به دفلکتور برخورد می‌کند. دفلکتور جریان متمرکز آب را به الگویی از پیش طراحی‌شده تبدیل می‌کند تا سطح مشخصی از محیط را پوشش دهد. شکل دفلکتور، جهت نصب، فشار آب، ضریب تخلیه و نوع اسپرینکلر بر نحوه توزیع آب اثر می‌گذارند.

هدف سیستم همیشه خاموش‌کردن کامل آتش در چند لحظه نیست. بسیاری از سیستم‌های اسپرینکلر برای کنترل حریق، کاهش سرعت رشد آن، خنک‌کردن محیط و جلوگیری از گسترش شعله طراحی می‌شوند تا شرایط امن‌تری برای خروج افراد و ورود نیروهای آتش‌نشانی ایجاد شود.

اسپرینکلرهای خودکار معمولی به حرارت واکنش نشان می‌دهند. دود به‌تنهایی باعث شکستن حباب شیشه‌ای یا بازشدن عنصر حرارتی نمی‌شود. تشخیص دود وظیفه دتکتورها و سیستم اعلام حریق است، درحالی‌که اسپرینکلر پس از دریافت حرارت کافی وارد عمل می‌شود.

نحوه عملکرد سیستم اسپرینکلر

افزایش حرارت در محل حریق: پس از شروع آتش‌سوزی، هوای گرم و محصولات احتراق به سمت سقف حرکت می‌کنند. حرارت در زیر سقف پخش می‌شود و دمای اطراف نزدیک‌ترین اسپرینکلرها افزایش پیدا می‌کند.

واکنش عنصر حرارتی: سر اسپرینکلر معمولاً دارای یک حباب شیشه‌ای حساس به حرارت یا اتصال فلزی زودگداز است. این عنصر در دمای مشخصی طراحی شده است تا مسیر خروج آب را بسته نگه دارد. وقتی دمای اطراف آبپاش به محدوده عملکرد برسد، حباب شیشه‌ای می‌شکند یا اتصال حرارتی آزاد می‌شود. در نتیجه، درپوش مسیر خروج آب کنار می‌رود.

خروج آب از اوریفیس: پس از آزادشدن درپوش، آب تحت فشار از روزنه یا اوریفیس عبور می‌کند. مقدار آب خروجی به فشار شبکه و ضریب تخلیه یا K-Factor اسپرینکلر وابسته است.

برخورد آب با دفلکتور: آب خروجی به دفلکتور برخورد کرده و در الگوی مشخصی پخش می‌شود. این الگو با توجه به نوع اسپرینکلر می‌تواند رو به پایین، رو به بالا، افقی یا ترکیبی باشد.

ارسال هشدار: جریان آب در شبکه می‌تواند تجهیزات هشداردهنده مانند فلوسوئیچ یا شیر هشدار را فعال کند. سپس فرمان هشدار به سیستم اعلام حریق یا مرکز کنترل ساختمان ارسال می‌شود.

در سیستم‌های بسته، بازشدن یک اسپرینکلر به معنی بازشدن همه آبپاش‌ها نیست. هر سر اسپرینکلر عنصر حرارتی مستقل خود را دارد. آبپاش‌های دیگر فقط زمانی فعال می‌شوند که حرارت کافی به آن‌ها برسد. این ویژگی از تخلیه غیرضروری آب در تمام ساختمان جلوگیری می‌کند. سیستم سیلابی از این قاعده مستثنا است؛ زیرا نازل‌های آن باز هستند و پس از بازشدن شیر سیلابی، آب از همه خروجی‌های طراحی‌شده تخلیه می‌شود.

شرکت ایران اطفا خدمات مشاوره، طراحی و اجرای سیستم اطفا حریق اسپرینکلر را به‌صورت تخصصی و متناسب با شرایط واقعی پروژه ارائه می‌دهد. برای بررسی نقشه و دریافت راهکار اجرایی با کارشناسان ایران اطفا در ارتباط باشید.

مزایای اسپرینکلر

سیستم اسپرینکلر یک لایه فعال حفاظت در برابر حریق است. این سیستم می‌تواند پیش از رسیدن نیروهای آتش‌نشانی وارد عمل شود و از رشد سریع آتش جلوگیری کند.

واکنش خودکار در تمام ساعات شبانه‌روز

برای شروع عملکرد اسپرینکلر نیازی به حضور اپراتور نیست. اگر سیستم در وضعیت عملیاتی قرار داشته باشد و حرارت به آبپاش برسد، فرایند تخلیه آب به‌صورت خودکار آغاز می‌شود.

کنترل حریق در نقطه شروع

آبپاش نزدیک به آتش می‌تواند مستقیماً روی محدوده درگیر اثر بگذارد. شروع سریع عملیات اطفا، احتمال سرایت آتش به راهروها، طبقات مجاور یا کالاهای اطراف را کاهش می‌دهد.

کمک به حفظ مسیرهای خروج

کنترل حرارت و کاهش سرعت گسترش آتش می‌تواند زمان بیشتری برای تخلیه افراد فراهم کند. البته سیستم اسپرینکلر جایگزین اعلام حریق، خروج اضطراری، آموزش کارکنان یا برنامه واکنش در شرایط اضطراری نیست.

کاهش خسارت به سازه و تجهیزات

هرچه آتش مدت بیشتری بدون کنترل باقی بماند، احتمال آسیب به سازه، تأسیسات، تجهیزات، موجودی انبار و اسناد بیشتر می‌شود. واکنش زودهنگام می‌تواند دامنه خسارت را محدود کند.

هماهنگی با سایر تجهیزات ایمنی

این سیستم می‌تواند در کنار سیستم اعلام حریق، دتکتورها، شستی‌های اعلام، آژیرها، پمپ آتش‌نشانی، جعبه آتش‌نشانی و سایر تجهیزات حفاظت فعال ساختمان استفاده شود.

اجزای اصلی سیستم اسپرینکلر

قاب یا بدنه اسپرینکلر

قاب، اسکلت اصلی اسپرینکلر است و سایر اجزا مانند سنسور حرارتی، درپوش و دفلکتور را در جای خود نگه می‌دارد. این بخش معمولاً از آلیاژهای مقاوم مانند برنج ساخته می‌شود تا فشار آب و حرارت محیط را تحمل کند.

قسمت رزوه‌دار سمت چپ تصویر نیز بخشی از همین بدنه است که اسپرینکلر به‌وسیله آن به شبکه لوله‌کشی اطفای حریق متصل می‌شود.

درپوش اسپرینکلر

درپوش یا پلاگ روی روزنه خروج آب قرار می‌گیرد و در شرایط عادی مانع خروج آب می‌شود. سنسور حرارتی این درپوش را در جای خود نگه می‌دارد.

زمانی که سنسور بر اثر حرارت فعال شود، درپوش آزاد می‌شود و فشار آب آن را از مقابل دهانه کنار می‌زند. پس از آن آب وارد بخش خروجی اسپرینکلر می‌شود.

سنسور حرارتی

عنصر حرارتی مسئول نگه‌داشتن مسیر آب در حالت بسته و آزادکردن آن در دمای تعیین‌شده است. داخل این حباب مایع مخصوصی وجود دارد که با افزایش دما منبسط می‌شود.

وقتی دمای اطراف اسپرینکلر به دمای عملکرد تعیین‌شده برسد، فشار داخل حباب افزایش پیدا می‌کند و حباب می‌شکند. با شکستن حباب، درپوش آزاد شده و آب از اسپرینکلر خارج می‌شود.

رنگ مایع حباب معمولاً نشان‌دهنده دمای فعال‌سازی آن است. بنابراین رنگ حباب فقط جنبه ظاهری ندارد و باید متناسب با دمای عادی محیط انتخاب شود.

دفلکتور

دفلکتور همان قطعه دندانه‌دار انتهای اسپرینکلر است. آب پس از خروج از روزنه با دفلکتور برخورد می‌کند و به‌جای خروج به شکل یک جریان مستقیم، در یک الگوی مشخص در محیط پخش می‌شود.

شکل و جهت دفلکتور تعیین می‌کند آب چگونه روی محدوده حریق توزیع شود. به همین دلیل، دفلکتور اسپرینکلرهای بالازن، پایین‌زن و بغل‌زن طراحی متفاوتی دارد.

در حالت عادی، سنسور حرارتی درپوش را بسته نگه می‌دارد. با افزایش حرارت، حباب شیشه‌ای می‌شکند، درپوش آزاد می‌شود، آب از دهانه خروجی عبور می‌کند و پس از برخورد با دفلکتور به‌صورت کنترل‌شده روی محدوده آتش پاشیده می‌شود.

رنگ حباب اسپرینکلر

داخل حباب اسپرینکلر مایع مخصوصی وجود دارد که با افزایش دمای محیط منبسط می‌شود. زمانی که حرارت اطراف اسپرینکلر به دمای نامی عملکرد برسد، فشار داخل حباب افزایش پیدا می‌کند و شیشه می‌شکند. پس از شکستن حباب، درپوش آزاد شده و آب تحت فشار از اسپرینکلر خارج می‌شود.

رنگ مایع داخل حباب فقط جنبه ظاهری ندارد. هر رنگ نشان‌دهنده دمای مشخصی برای فعال‌شدن اسپرینکلر است. انتخاب نادرست دمای حباب می‌تواند باعث عملکرد زودهنگام، تخلیه ناخواسته آب یا تأخیر در مهار حریق شود. به همین دلیل، شرایط دمایی محیط باید پیش از انتخاب اسپرینکلر به‌دقت بررسی شود.

حباب نارنجی اسپرینکلر؛ دمای عملکرد 57 درجه سانتی‌گراد

حباب نارنجی یکی از پایین‌ترین دماهای فعال‌سازی را در میان اسپرینکلرهای رایج دارد. این نوع آبپاش برای محیط‌هایی در نظر گرفته می‌شود که دمای عادی آن‌ها پایین است و افزایش حرارت می‌تواند نشانه شروع حریق باشد.

اسپرینکلر با حباب نارنجی ممکن است در بعضی فضاهای مسکونی، اقامتی یا محیط‌هایی با دمای کنترل‌شده استفاده شود. با این‌حال، استفاده از آن در نزدیکی منابع گرما، سقف‌های بسیار گرم یا فضاهایی که دمای محیط به‌صورت طبیعی افزایش می‌یابد مناسب نیست زیرا احتمال عملکرد ناخواسته سیستم بیشتر می‌شود.

حباب قرمز اسپرینکلر؛ دمای عملکرد 68 درجه سانتی‌گراد

حباب قرمز با دمای نامی 68 درجه سانتی‌گراد یکی از رایج‌ترین گزینه‌ها برای محیط‌های دارای دمای معمولی است. دمای عملکرد حباب قرمز به‌گونه‌ای انتخاب شده است که در شرایط عادی ساختمان فعال نشود، اما در صورت افزایش قابل‌توجه حرارت ناشی از حریق واکنش نشان دهد.

البته رایج‌بودن حباب قرمز به این معنا نیست که می‌توان از آن در تمام محیط‌ها استفاده کرد. اگر اسپرینکلر در نزدیکی تجهیزات گرمایشی، سقف‌های داغ، آشپزخانه صنعتی یا موتورخانه نصب شود، ممکن است به دمای عملکرد بالاتری نیاز داشته باشد.

حباب زرد اسپرینکلر؛ دمای عملکرد 79 درجه سانتی‌گراد

این نوع اسپرینکلر برای محیط‌هایی مناسب است که دمای عادی آن‌ها کمی بیشتر از فضاهای معمولی است، اما همچنان در محدوده دمای متوسط قرار می‌گیرند.

برخی فضاهای تجاری، بخش‌های دارای سقف گرم‌تر، محیط‌های نزدیک به تجهیزات تولید حرارت و محل‌هایی که استفاده از حباب 68 درجه احتمال عملکرد ناخواسته ایجاد می‌کند، ممکن است به اسپرینکلر با حباب زرد نیاز داشته باشند.

حباب سبز اسپرینکلر؛ دمای عملکرد 93 درجه سانتی‌گراد

این نوع آبپاش در محیط‌هایی استفاده می‌شود که دمای سقف یا هوای اطراف اسپرینکلر در حالت عادی از فضاهای اداری و مسکونی بیشتر است. برخی موتورخانه‌ها، فضاهای صنعتی، قسمت‌های نزدیک به تجهیزات گرمایشی، زیر نورگیرها یا محیط‌هایی با تجمع گرما ممکن است به حباب سبز نیاز داشته باشند. استفاده از حباب سبز در محیطی که دمای عادی پایین دارد می‌تواند فعال‌شدن اسپرینکلر را به تأخیر بیندازد.

حباب آبی اسپرینکلر؛ دمای عملکرد 141 درجه سانتی‌گراد

حباب آبی برای فضاهایی طراحی شده است که دمای محیط در حالت عادی بالا است. این نوع اسپرینکلر ممکن است در بعضی محیط‌های صنعتی، مجاورت تجهیزات تولید حرارت، اتاق‌های دارای دستگاه‌های داغ یا بخش‌هایی که حرارت زیادی در زیر سقف تجمع پیدا می‌کند استفاده شود.

انتخاب حباب آبی باید با دقت زیادی انجام شود. استفاده از این مدل در فضاهای معمولی می‌تواند واکنش سیستم به حریق را بیش از حد به تأخیر بیندازد.

حباب بنفش اسپرینکلر؛ دمای عملکرد 182 درجه سانتی‌گراد

حباب بنفش یا ارغوانی برای محیط‌های بسیار گرم به کار می‌رود، این نوع اسپرینکلر ممکن است در بعضی صنایع سنگین، فضاهای مجاور کوره، ریخته‌گری‌ها، خشک‌کن‌های صنعتی یا بخش‌هایی که در شرایط عادی دمای بسیار بالایی دارند استفاده شود.

اسپرینکلر بنفش نباید به‌صورت عمومی در ساختمان‌ها نصب شود. آستانه حرارتی بالای آن باعث می‌شود فقط در شرایط خاص و پس از افزایش شدید دما فعال شود. استفاده از آن در یک محیط معمولی می‌تواند زمان واکنش سیستم را به شکل خطرناکی افزایش دهد.

رنگ حباب	دمای عملکرد اسمی
نارنجی	57 درجه سانتی‌گراد
قرمز	68 درجه سانتی‌گراد
زرد	79 درجه سانتی‌گراد
سبز	93 درجه سانتی‌گراد
آبی	141 درجه سانتی‌گراد
بنفش یا ارغوانی	182 درجه سانتی‌گراد

رنگ حباب اسپرینکلر چگونه انتخاب می‌شود؟

برای انتخاب رنگ مناسب حباب، فقط دمای معمولی اتاق کافی نیست. هوای گرم پس از حرکت به سمت بالا در زیر سقف تجمع پیدا می‌کند؛ بنابراین دمای اطراف اسپرینکلر ممکن است از دمایی که در ارتفاع حضور افراد اندازه‌گیری می‌شود بیشتر باشد.

• حداکثر دمای عادی در محل نصب اسپرینکلر.
• فاصله آبپاش از تجهیزات گرمایشی.
• وجود کوره، دیگ بخار یا لوله آب گرم.
• تابش مستقیم خورشید و وجود نورگیر.
• محل دریچه‌های هوای گرم.
• ارتفاع، جنس و شیب سقف.
• نوع کاربری ساختمان.
• شرایط فصلی محیط.
• مشخصات فنی و تأییدیه اسپرینکلر.
• الزامات نقشه و استاندارد مبنای پروژه.

دمای نامی اسپرینکلر باید به‌اندازه کافی از حداکثر دمای طبیعی محیط بالاتر باشد تا سیستم در شرایط عادی فعال نشود. مقدار این فاصله و کلاس دمایی مناسب باید براساس استاندارد طراحی، شرایط واقعی پروژه و اطلاعات سازنده تعیین شود.

اسپرینکلر نامناسب، جانمایی اشتباه یا فشار ناکافی می‌تواند عملکرد کل سیستم اطفای حریق را مختل کند. کارشناسان ایران اطفا با بررسی شرایط محیط، نوع سقف، موانع، دمای فضا و محاسبات هیدرولیکی، تجهیزات مناسب هر بخش را انتخاب می‌کنند. برای طراحی و اجرای دقیق سیستم اسپرینکلر، پیش از خرید تجهیزات از مشاوره تخصصی ایران اطفا استفاده کنید.

انواع سیستم اسپرینکلر

سیستم‌های اسپرینکلر فقط بر اساس شکل یا جهت نصب آبپاش‌ها دسته‌بندی نمی‌شوند. نحوه نگهداری آب در شبکه لوله‌کشی و چگونگی ورود آن به مسیر تخلیه نیز یکی از مهم‌ترین معیارهای تقسیم‌بندی این سیستم‌هاست.

بر این اساس، سیستم‌های اسپرینکلر به چهار گروه اصلی تقسیم می‌شوند:

• سیستم لوله تر.
• سیستم لوله خشک.
• سیستم پیش‌عملگر.
• سیستم سیلابی.

انتخاب میان این سیستم‌ها به عواملی مانند شرایط دمایی محیط، احتمال یخ‌زدگی، نوع کاربری، سرعت گسترش حریق، حساسیت تجهیزات به آب و سطح خطر آتش‌سوزی بستگی دارد. هیچ‌یک از این سیستم‌ها برای تمام ساختمان‌ها بهترین گزینه نیستند و انتخاب نهایی باید بر اساس طراحی مهندسی انجام شود.

سیستم اسپرینکلر لوله تر

سیستم لوله تر یا Wet Pipe System رایج‌ترین و ساده‌ترین نوع سیستم اسپرینکلر خودکار است. در این سیستم، تمام شبکه لوله‌کشی تا پشت سرهای اسپرینکلر به‌صورت دائم از آب تحت فشار پر شده است.

هنگامی که حرارت ناشی از آتش‌سوزی به دمای عملکرد یکی از اسپرینکلرها برسد، عنصر حرارتی آن فعال می‌شود. پس از شکستن حباب شیشه‌ای یا آزادشدن اتصال حرارتی، مسیر خروج آب باز شده و آب بلافاصله از همان اسپرینکلر تخلیه می‌شود.

در سیستم لوله تر، برخلاف تصورات رایج، تمام آبپاش‌ها هم‌زمان فعال نمی‌شوند. هر اسپرینکلر به‌صورت مستقل به حرارت واکنش نشان می‌دهد و فقط آبپاش‌هایی باز می‌شوند که دمای کافی دریافت کرده باشند.

از آنجا که آب از قبل در شبکه وجود دارد، زمان رسیدن آب به محل حریق بسیار کوتاه است. همین ویژگی سیستم لوله تر را به یکی از سریع‌ترین انواع سیستم‌های اسپرینکلر تبدیل می‌کند.

مزایای اسپرینکلر سیستم لوله تر:

• واکنش سریع پس از فعال‌شدن اسپرینکلر.
• ساختار ساده و قابل‌اعتماد.
• هزینه اجرای پایین‌تر در بسیاری از پروژه‌ها.
• نیاز کمتر به تجهیزات جانبی.
• تعمیر و نگهداری ساده‌تر.
• سهولت بازرسی و آزمون دوره‌ای.
• کاهش احتمال خرابی ناشی از پیچیدگی تجهیزات.

محدودیت سیستم لوله تر:

مهم‌ترین محدودیت این سیستم، وجود دائمی آب در لوله‌هاست. اگر شبکه در محیطی سرد نصب شود، امکان یخ‌زدن آب، ترکیدن لوله یا مسدودشدن مسیر وجود دارد.

بنابراین، سیستم لوله تر در فضاهایی استفاده می‌شود که در تمام طول سال خطر یخ‌زدگی وجود نداشته باشد. معمولاً محیط باید در سردترین شرایط نیز بالاتر از دمای حداقل مجاز طراحی باقی بماند. عدد دقیق این دما باید با استاندارد مبنای پروژه و شرایط واقعی ساختمان کنترل شود.

سیستم اسپرینکلر لوله خشک

سیستم لوله خشک یا Dry Pipe System برای محیط‌هایی طراحی شده است که احتمال یخ‌زدن آب در شبکه وجود دارد. در این سیستم، لوله‌ها در شرایط عادی از آب پر نیستند و داخل آن‌ها هوا یا نیتروژن تحت فشار قرار دارد.

آب در پشت یک شیر مخصوص به نام شیر لوله خشک نگه داشته می‌شود. فشار هوا یا نیتروژن موجود در شبکه مانع بازشدن این شیر در حالت عادی خواهد شد. زمانی که حرارت باعث فعال‌شدن یک اسپرینکلر شود، هوای تحت فشار از محل آبپاش بازشده خارج می‌شود. با کاهش فشار داخل شبکه، شیر لوله خشک باز شده و آب وارد لوله‌ها می‌شود. سپس آب مسیر شبکه را طی کرده و از اسپرینکلر فعال‌شده خارج می‌شود.

مزایای سیستم لوله خشک:

مهم‌ترین مزیت سیستم خشک، امکان استفاده در فضاهای سرد است. نبود آب در بخش اصلی شبکه احتمال یخ‌زدگی لوله‌ها را کاهش می‌دهد.

محدودیت‌های سیستم لوله خشک:

سیستم خشک نسبت به سیستم تر تجهیزات بیشتری دارد و به نگهداری دقیق‌تری نیازمند است. تأخیر در رسیدن آب، پیچیدگی شیر خشک و احتمال باقی‌ماندن رطوبت در شبکه از مهم‌ترین چالش‌های این سیستم هستند.

رطوبت باقی‌مانده در لوله‌ها می‌تواند موجب خوردگی داخلی یا یخ‌زدگی موضعی شود. بنابراین لوله‌کشی باید شیب مناسب داشته باشد و نقاط تخلیه برای خارج‌کردن آب جمع‌شده پیش‌بینی شوند.

سیستم اسپرینکلر پیش‌عملگر

سیستم پیش‌عملگر یا Preaction System نوعی سیستم اسپرینکلر است که عملکرد شبکه آب را با سیستم تشخیص و اعلام حریق ترکیب می‌کند.

در شرایط عادی، لوله‌های این سیستم از آب پر نیستند و ممکن است حاوی هوای معمولی یا هوای تحت فشار باشند. ورود آب به شبکه به عملکرد یک شیر پیش‌عملگر وابسته است که معمولاً با فرمان سیستم تشخیص حریق باز می‌شود. این سیستم بیشتر در فضاهایی کاربرد دارد که تخلیه ناخواسته آب می‌تواند خسارت سنگینی ایجاد کند.

در این سیستم، دتکتورهای دود، حرارت یا سایر تجهیزات تشخیص حریق وضعیت محیط را بررسی می‌کنند. پس از تحقق شرایط تعیین‌شده، فرمان بازشدن شیر پیش‌عملگر صادر می‌شود.

بسته به نوع سیستم، ممکن است آب فقط با فرمان اعلام حریق، فقط با افت فشار شبکه یا با ترکیبی از این دو وارد لوله‌ها شود.

سیستم اسپرینکلر سیلابی

سیستم سیلابی یا Deluge System برای خطرهایی طراحی شده است که حریق می‌تواند با سرعت زیادی گسترش پیدا کند و لازم است حجم زیادی از آب به‌طور هم‌زمان روی یک محدوده تخلیه شود.

تفاوت اصلی این سیستم با سیستم‌های تر، خشک و پیش‌عملگر در نوع خروجی‌های آب است. در سیستم سیلابی، اسپرینکلرها یا نازل‌ها باز هستند و حباب شیشه‌ای یا عنصر حرارتی مسدودکننده ندارند. آب در حالت عادی پشت شیر سیلابی نگه داشته می‌شود و شبکه بعد از شیر از آب خالی است.

دتکتورهای دود، حرارت، شعله یا سایر تجهیزات تشخیص حریق، محیط را کنترل می‌کنند. پس از تشخیص حریق، فرمان بازشدن شیر سیلابی صادر می‌شود. با بازشدن شیر، آب وارد شبکه شده و به‌صورت هم‌زمان از تمام نازل‌های باز آن زون تخلیه می‌شود.

در سیستم سیلابی برخلاف سیستم‌های اسپرینکلر بسته، تخلیه آب محدود به آبپاش نزدیک به حریق نیست. همه نازل‌های متصل به شیر فعال‌شده آب را تخلیه می‌کنند.

مزایای سیستم سیلابی:

مهم‌ترین مزیت این سیستم، پوشش سریع و هم‌زمان یک محدوده بزرگ است. حجم زیاد آب می‌تواند تجهیزات و سازه‌های اطراف را خنک کرده و از سرایت حریق جلوگیری کند.

سیستم سیلابی برای کنترل خطرهایی طراحی می‌شود که فعال‌شدن چند اسپرینکلر بسته به‌صورت تدریجی، پاسخ کافی یا سریعی ایجاد نمی‌کند.

محدودیت‌های سیستم سیلابی:

این سیستم به منبع آب، پمپ و شبکه‌ای با ظرفیت بالا نیاز دارد. تخلیه هم‌زمان تمام نازل‌ها مصرف آب زیادی ایجاد می‌کند و باید برای جمع‌آوری و تخلیه آب نیز برنامه‌ریزی شود.

سیستم سیلابی برخلاف تصور رایج، الزاماً ساده‌تر یا کم‌هزینه‌تر از سایر سیستم‌ها نیست. شیر سیلابی، تجهیزات تشخیص، منطق کنترلی، منبع آب و الزامات آزمون و نگهداری آن می‌توانند ساختار پیچیده‌ای ایجاد کنند.

فعال‌شدن ناخواسته سیستم نیز ممکن است خسارت آب قابل‌توجهی به همراه داشته باشد. به همین دلیل، طراحی و نگهداری آن باید با دقت انجام شود.

نوع سیستم	وضعیت لوله‌ها در حالت عادی	عامل ورود آب به شبکه	سرعت رسیدن آب	کاربرد اصلی
لوله تر	پر از آب	فعال‌شدن اسپرینکلر	بسیار سریع	فضاهای بدون خطر یخ‌زدگی
لوله خشک	حاوی هوا یا نیتروژن	افت فشار و بازشدن شیر خشک	کندتر از سیستم تر	محیط‌های سرد و در معرض یخ‌زدگی
پیش‌عملگر	خالی از آب یا حاوی هوای نظارتی	تشخیص حریق، افت فشار	وابسته به نوع سیستم	فضاهای دارای تجهیزات حساس به آب
سیلابی	شبکه خالی و نازل‌ها باز	فرمان سیستم تشخیص به شیر سیلابی	سریع و هم‌زمان	محیط‌های پرخطر با گسترش سریع حریق

برای انتخاب سیستم مناسب باید شرایط واقعی پروژه بررسی شود، انتخاب نهایی باید پس از ارزیابی خطر، بررسی منبع آب و انجام محاسبات هیدرولیکی صورت گیرد.

انواع اسپرینکلر از نظر سرعت واکنش

اسپرینکلرهای آتش‌نشانی را می‌توان بر اساس معیارهای مختلفی دسته‌بندی کرد، از نظر سرعت واکنش حرارتی به دو گروه واکنش سریع و واکنش استاندارد تقسیم می‌شوند.

اسپرینکلر واکنش سریع

اسپرینکلر واکنش سریع یا Quick Response Sprinkler به‌گونه‌ای طراحی شده است که نسبت به افزایش حرارت ناشی از آتش‌سوزی، سریع‌تر از مدل‌های واکنش استاندارد پاسخ دهد. این ویژگی به اسپرینکلر کمک می‌کند در مراحل اولیه رشد حریق فعال شود و عملیات پاشش آب را زودتر آغاز کند.

سرعت پاسخ این نوع آبپاش به حساسیت حرارتی عنصر فعال‌کننده آن وابسته است. در بسیاری از مدل‌ها از حباب شیشه‌ای با قطر کمتر یا عنصر حرارتی حساس‌تر استفاده می‌شود. این ساختار باعث می‌شود حباب یا اتصال حرارتی در زمان کوتاه‌تری گرمای محیط را دریافت کند.

نکته مهم این است که واکنش سریع‌بودن اسپرینکلر الزاماً به معنای پایین‌تر بودن دمای فعال‌سازی آن نیست. ممکن است یک اسپرینکلر واکنش سریع و یک اسپرینکلر واکنش استاندارد هر دو در دمای 68 درجه سانتی‌گراد فعال شوند، اما مدل واکنش سریع به دلیل حساسیت حرارتی بیشتر، زودتر به این دما برسد.

مهم‌ترین مزیت این نوع اسپرینکلر، آغاز زودتر عملیات کنترل حریق است. واکنش سریع‌تر می‌تواند به کاهش سرعت رشد شعله، محدودکردن افزایش دما و فراهم‌شدن زمان بیشتر برای تخلیه افراد کمک کند.

اسپرینکلر واکنش استاندارد

اسپرینکلر واکنش استاندارد یا Standard Response Sprinkler یکی از انواع رایج آبپاش‌های خودکار اطفای حریق است که با حساسیت حرارتی استاندارد طراحی می‌شود. این مدل پس از رسیدن حرارت محیط به شرایط تعیین‌شده فعال شده و آب را روی محدوده تحت حفاظت تخلیه می‌کند.

در بسیاری از مدل‌های دارای حباب شیشه‌ای، قطر حباب اسپرینکلر واکنش استاندارد از حباب مدل واکنش سریع بیشتر است. این تفاوت می‌تواند باعث شود عنصر حرارتی با سرعت کمتری نسبت به نوع واکنش سریع گرم شود.

این ویژگی نباید به‌عنوان ضعف سیستم در نظر گرفته شود. اسپرینکلر واکنش استاندارد برای کاربردها و اهداف حفاظتی مشخصی طراحی شده و در بسیاری از محیط‌های صنعتی، تجاری و انبارها مورد استفاده قرار می‌گیرد.

اسپرینکلر واکنش استاندارد برای بررسی شرایط یا انتخاب بهترین روش اطفا منتظر نمی‌ماند. عملکرد آن کاملاً مکانیکی و وابسته به دریافت حرارت کافی است. تفاوت آن با مدل واکنش سریع در سرعت دریافت و پاسخ به حرارت است، نه در تصمیم‌گیری درباره نوع حریق.

این نوع آبپاش ساختاری ساده و عملکردی قابل‌اعتماد دارد. در صورت طراحی و اجرای صحیح، می‌تواند حریق را در محدوده شروع کنترل کرده و از گسترش آن به قسمت‌های دیگر ساختمان جلوگیری کند.

انواع اسپرینکلر از نظر جهت و محل نصب

اسپرینکلر بالازن

اسپرینکلر بالازن یا Upright Sprinkler به‌صورتی نصب می‌شود که دفلکتور آن در قسمت بالا قرار گیرد. آب ابتدا از روزنه به سمت بالا حرکت می‌کند و پس از برخورد با دفلکتور، با الگوی مشخص در اطراف و زیر اسپرینکلر توزیع می‌شود.

این نوع آبپاش معمولاً روی قسمت بالایی لوله‌های افقی نصب می‌شود. به همین دلیل، در محیط‌هایی که شبکه لوله‌کشی به‌صورت روکار اجرا شده است، اسپرینکلر بالازن می‌تواند انتخاب مناسبی باشد.

ویژگی‌های اسپرینکلر بالازن:

• مناسب برای شبکه‌های لوله‌کشی روکار.
• کاربرد گسترده در سوله‌ها، پارکینگ‌ها، کارگاه‌ها و انبارها.
• کاهش احتمال تجمع گردوغبار و رسوبات روی دفلکتور.
• دسترسی آسان‌تر برای بازرسی و نگهداری دوره‌ای.
• مناسب برای فضاهایی که سقف کاذب ندارند.

از مهم‌ترین مزایای این مدل می‌توان به امکان نصب در شبکه‌های روکار، دسترسی مناسب‌تر برای بازرسی و کاربرد گسترده در فضاهای صنعتی اشاره کرد.

این آبپاش باید دقیقاً در جهت تعیین‌شده توسط سازنده نصب شود. استفاده از مدل بالازن به‌صورت پایین‌زن می‌تواند الگوی پاشش آب را تغییر داده و عملکرد سیستم را مختل کند.

اسپرینکلر پایین‌زن

اسپرینکلر پایین‌زن یا Pendent Sprinkler از رایج‌ترین آبپاش‌های مورد استفاده در ساختمان‌هاست. این مدل از زیر لوله یا سقف نصب می‌شود و دفلکتور آن رو به پایین قرار دارد.

پس از فعال‌شدن عنصر حرارتی، آب از روزنه خارج شده و با دفلکتور برخورد می‌کند. سپس در الگویی مشخص به سمت پایین و اطراف پخش می‌شود تا محدوده طراحی‌شده را پوشش دهد.

برخلاف تصور رایج، اسپرینکلر پایین‌زن آب را به‌صورت یک جریان مستقیم و متمرکز روی نقطه آتش نمی‌ریزد. دفلکتور، جریان آب را به قطرات و الگوی پاشش مشخص تبدیل می‌کند تا بخش وسیع‌تری از محیط تحت حفاظت قرار گیرد.

ویژگی‌های اسپرینکلر پایین‌زن:

• پاشش آب به سمت پایین و پوشش مناسب فضای زیر سقف.
• مناسب برای ساختمان‌های مسکونی، اداری، تجاری و هتل‌ها.
• امکان نصب در سقف کاذب و هماهنگی بهتر با طراحی داخلی.
• تنوع بالا در دمای عملکرد، سرعت واکنش و مساحت پوشش.
• دسترسی مناسب برای بازرسی و تعویض در بسیاری از پروژه‌ها.

در ساختمان‌های دارای سقف کاذب، لوله‌کشی معمولاً در فضای بالای سقف قرار می‌گیرد و تنها بخش انتهایی اسپرینکلر از سقف بیرون می‌آید. این روش علاوه بر تأمین حفاظت در برابر حریق، ظاهر منظم‌تری در فضای داخلی ایجاد می‌کند.

دفلکتور اسپرینکلر پایین‌زن باید در فاصله تعیین‌شده از سقف قرار گیرد. چراغ، دریچه تهویه، تیر، دکور سقفی، تابلو و سایر موانع نباید در مسیر پاشش آب قرار داشته باشند.

اسپرینکلر مخفی

اسپرینکلر مخفی یا Concealed Sprinkler نوعی آبپاش سقفی است که پشت یک صفحه پوششی قرار می‌گیرد. این صفحه معمولاً هم‌سطح سقف نصب می‌شود و بخش اصلی اسپرینکلر را از دید پنهان می‌کند.

این مدل برای فضاهایی طراحی شده است که علاوه بر ایمنی، هماهنگی تجهیزات با معماری داخلی نیز اهمیت دارد. اسپرینکلر مخفی ظاهر سقف را منظم‌تر می‌کند و حضور تجهیزات اطفای حریق را کمتر در معرض دید قرار می‌دهد.

در زمان افزایش حرارت، ابتدا اتصال حرارتی صفحه پوششی واکنش نشان می‌دهد و صفحه از محل خود جدا می‌شود. پس از کناررفتن صفحه، حرارت به سر اسپرینکلر می‌رسد.

وقتی عنصر حرارتی اصلی آبپاش به دمای عملکرد برسد، حباب شیشه‌ای می‌شکند یا اتصال حرارتی آزاد می‌شود. سپس آب از اسپرینکلر خارج شده و پس از برخورد با دفلکتور در محیط پخش می‌شود.

جداشدن صفحه پوششی به‌تنهایی به معنی تخلیه آب نیست. صفحه و عنصر حرارتی اصلی اسپرینکلر دو بخش متفاوت هستند و ممکن است دمای عملکرد متفاوتی داشته باشند.

ویژگی‌های اسپرینکلر مخفی:

• حفظ زیبایی و یکپارچگی ظاهری سقف.
• پنهان‌شدن بدنه اسپرینکلر پشت صفحه پوششی.
• مناسب برای هتل‌ها، رستوران‌ها، مراکز خرید و ساختمان‌های لوکس.
• امکان هماهنگی صفحه پوششی با رنگ و طراحی سقف.
• ترکیب حفاظت در برابر حریق با معماری داخلی منظم و حرفه‌ای.

اسپرینکلر بغل‌زن

اسپرینکلر بغل‌زن یا Sidewall Sprinkler روی دیوار یا نزدیک محل اتصال دیوار و سقف نصب می‌شود. دفلکتور این مدل به‌گونه‌ای طراحی شده است که آب را عمدتاً به سمت فضای روبه‌رو و اطراف آبپاش توزیع کند.

الگوی پاشش اسپرینکلر بغل‌زن معمولاً به شکل نیم‌دایره یا بخشی از دایره است. قسمت بالایی دفلکتور نیز جریان آب را محدود می‌کند تا آب به‌جای برخورد گسترده با دیوار پشت اسپرینکلر، بیشتر در فضای مورد حفاظت پخش شود.

ویژگی‌های اسپرینکلر بغل‌زن:

• امکان نصب روی دیوار به‌جای سقف.
• مناسب برای راهروها، اتاق‌ها و فضاهای باریک.
• کاهش نیاز به اجرای گسترده لوله‌کشی در سقف.
• پاشش آب به سمت فضای روبه‌رو و پوشش مناسب محیط.
• انتخاب کاربردی برای فضاهایی که نصب اسپرینکلر سقفی دشوار است.

در بعضی ساختمان‌ها، لوله در امتداد دیوار اجرا می‌شود و نصب بغل‌زن می‌تواند میزان لوله‌کشی سقفی را کاهش دهد. بااین‌حال، استفاده از این مدل باید با محدودیت‌های پوشش، عرض فضا و تأییدیه محصول هماهنگ باشد. نصب روی دیوار، هماهنگی بهتر با بعضی معماری‌ها و امکان حفاظت از فضاهای باریک از مزایای این نوع آبپاش است.

نوع اسپرینکلر	معیار دسته‌بندی	محل یا ویژگی نصب	کاربرد رایج
واکنش سریع	حساسیت حرارتی	قابل عرضه در جهت‌های مختلف	فضاهای دارای اهمیت بالاتر حفاظت جانی
واکنش استاندارد	حساسیت حرارتی	قابل عرضه در جهت‌های مختلف	برخی فضاهای صنعتی، تجاری و انبارها
بالازن	جهت نصب	بالای لوله و رو به بالا	سوله، کارگاه، پارکینگ و شبکه روکار
پایین‌زن	جهت نصب	زیر لوله و رو به پایین	ساختمان‌های اداری، مسکونی و تجاری
مخفی	شکل و نحوه نصب	پشت صفحه پوششی سقف	فضاهای دارای طراحی داخلی حساس
بغل‌زن	جهت نصب	روی دیوار	راهرو، اتاق و فضاهای باریک

برای انتخاب سیستم لوله تر، خشک، پیش‌عملگر یا سیلابی نمی‌توان به یک نسخه ثابت برای همه ساختمان‌ها تکیه کرد. نوع سیستم باید بر اساس دمای محیط، کاربری، سطح خطر و حساسیت تجهیزات انتخاب شود. گروه مهندسی ایران اطفا پس از بررسی اطلاعات و نقشه پروژه، مناسب‌ترین راهکار را برای طراحی و اجرای سیستم اسپرینکلر پیشنهاد می‌دهد. برای هماهنگی بازدید و دریافت مشاوره تخصصی با ما تماس حاصل نمایید.

اصول طراحی سیستم اسپرینکلر

طراحی سیستم اسپرینکلر مجموعه‌ای از محاسبات و تصمیم‌های مرتبط است. تعیین تعداد آبپاش‌ها فقط یکی از بخش‌های آن محسوب می‌شود.

طبقه‌بندی خطر

ابتدا باید نوع خطر حریق در هر فضا مشخص شود. ساختمان ممکن است دارای چند زون با خطر متفاوت باشد. برای مثال، بخش اداری، انبار، پارکینگ، موتورخانه و کارگاه یک مجموعه الزاماً در یک طبقه قرار نمی‌گیرند.

طبقه‌بندی‌های عمومی می‌توانند شامل محیط کم‌خطر، خطر معمولی گروه یک و دو و محیط پرخطر باشند. انبارها نیز به دلیل نوع کالا، بسته‌بندی، ارتفاع و نحوه چیدمان به بررسی جداگانه نیاز دارند.

بررسی منبع آب

فشار استاتیک به‌تنهایی برای تأیید منبع آب کافی نیست. باید دبی قابل تأمین، فشار باقیمانده، افت مسیر، مدت زمان تأمین و وضعیت شبکه در شرایط مصرف بررسی شود.

در بسیاری از پروژه‌ها از تست جریان، اطلاعات شبکه، ظرفیت مخزن و منحنی پمپ برای ارزیابی منبع استفاده می‌شود.

محاسبات هیدرولیکی

در محاسبات هیدرولیکی، دبی موردنیاز اسپرینکلرها، فشار نقاط مختلف، قطر لوله‌ها، افت اصطکاکی، ارتفاع و مسیر شبکه ارزیابی می‌شود.

محاسبات کمک می‌کنند سیستم نه کمتر از نیاز آب دریافت کند و نه با لوله‌ها و تجهیزات غیرضروری بیش‌ازحد بزرگ طراحی شود.

انتخاب K-Factor

K-Factor رابطه میان دبی خروجی و فشار اسپرینکلر را مشخص می‌کند. ضریب بزرگ‌تر می‌تواند در فشار یکسان دبی بیشتری ایجاد کند، اما انتخاب آن باید با نوع خطر، محصول و شبکه هماهنگ باشد.

فاصله و مساحت پوشش

فاصله میان اسپرینکلرها و مساحت پوشش هر آبپاش به نوع محصول و طبقه‌بندی خطر وابسته است. بنابراین عباراتی مانند «هر اسپرینکلر همیشه ۵۶ مترمربع را پوشش می‌دهد» یا «فاصله همه آبپاش‌ها باید ۷.۵ متر باشد» نباید به‌عنوان قانون عمومی استفاده شوند. مقادیر صحیح باید از استاندارد پروژه و اطلاعات فنی اسپرینکلر انتخاب‌شده استخراج شوند.

بررسی موانع

تیر، ستون، سینی کابل، کانال تهویه، چراغ، تابلو، قفسه بلند و تجهیزات سقفی می‌توانند الگوی پاشش آب را مختل کنند. فقط فاصله مرکز آبپاش تا مانع مهم نیست؛ عرض مانع، فاصله عمودی، محل دفلکتور و جهت پاشش نیز باید بررسی شوند.

فاصله از کالاهای انبارشده

چیدمان کالا نباید مسیر پاشش آب را مسدود کند. تغییر ارتفاع قفسه‌ها یا انباشتن کالا تا نزدیکی سقف ممکن است طراحی اولیه را بی‌اثر کند. اگر کاربری یا چیدمان انبار تغییر کند، سیستم باید دوباره ارزیابی شود.

شرایط دمایی

فضاهای سرد، گرم، مرطوب یا خورنده به تجهیزات متناسب نیاز دارند. نوع سیستم، جنس لوله، پوشش بدنه اسپرینکلر و دمای حباب باید براساس شرایط واقعی محیط انتخاب شوند.

شعاع پوشش اسپرینکلر چقدر است؟

پاسخ دقیق این پرسش بدون دانستن مدل اسپرینکلر و شرایط پروژه ممکن نیست.

مساحت پوشش تحت تأثیر موارد زیر قرار دارد:

• نوع اسپرینکلر و تأییدیه آن.
• جهت نصب.
• طبقه‌بندی خطر.
• ارتفاع و شیب سقف.
• فشار و دبی موجود.
• وجود تیر، کانال و سایر موانع.
• فاصله تا دیوار.
• نوع سازه سقف.
• نحوه چیدمان کالا.
• استاندارد مبنای طراحی.

حتی دو اسپرینکلر پایین‌زن با ظاهر مشابه ممکن است مساحت پوشش، K-Factor یا محدودیت نصب متفاوتی داشته باشند. به همین دلیل، شعاع پوشش نباید از روی ظاهر محصول یا اطلاعات یک مدل دیگر تعیین شود.

لوله‌کشی اسپرینکلر

شبکه لوله‌کشی باید آب را با فشار و دبی موردنیاز به دورترین یا نامطلوب‌ترین بخش سیستم برساند. لوله‌های فولادی از گزینه‌های رایج سیستم‌های اطفای حریق هستند. در بعضی پروژه‌ها ممکن است از لوله مسی، CPVC یا سایر لوله‌های تأییدشده نیز استفاده شود. مجازبودن هر جنس به نوع کاربری، شرایط محیط، روش اتصال، تأییدیه محصول و ضوابط مرجع بستگی دارد.

• لوله فولادی: لوله فولادی مقاومت مکانیکی مناسبی دارد و در بسیاری از پروژه‌های تجاری و صنعتی استفاده می‌شود. وزن، خوردگی، نوع اتصال و کیفیت اجرا از نکات مهم آن هستند.
• لوله CPVC: لوله CPVC سبک‌تر است و سطح داخلی صاف‌تری دارد. بااین‌حال، استفاده از آن محدود به شرایط و کاربری‌هایی است که محصول برای آن‌ها تأیید شده باشد.
• لوله مسی: لوله مسی افت اصطکاکی مناسب و مقاومت قابل‌قبولی در برابر خوردگی دارد، اما هزینه، روش اتصال و محدودیت‌های تأییدیه باید بررسی شوند.

تعیین سایز لوله

سایز لوله را نمی‌توان فقط براساس تعداد اسپرینکلرهای متصل تعیین کرد. روش جدولی در برخی پروژه‌ها و شرایط مشخص قابل استفاده است، اما محاسبات هیدرولیکی تصویر دقیق‌تری از فشار و دبی شبکه ارائه می‌کنند.

در پروژه‌های پیچیده، انبارها، ساختمان‌های مرتفع و محیط‌های پرخطر، طراحی هیدرولیکی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

مجموعه ایران اطفا با طراحی و اجرای اصولی سیستم اطفا حریق اسپرینکلر، به حفاظت بهتر از افراد، ساختمان، تجهیزات و دارایی‌های شما کمک می‌کند. همین امروز برای ارزیابی ایمنی پروژه و دریافت مشاوره اقدام کنید.

اشتباهات رایج در طراحی و نصب اسپرینکلر

انتخاب اسپرینکلر فقط براساس قیمت

دو محصول مشابه ممکن است از نظر K-Factor، دمای عملکرد، سرعت پاسخ، پوشش و تأییدیه متفاوت باشند. ارزان‌ترین گزینه الزاماً مناسب‌ترین انتخاب نیست.

استفاده از فاصله ثابت در تمام پروژه

فاصله‌ای که برای یک دفتر اداری مجاز است ممکن است برای انبار، کارگاه یا سقف دارای مانع مناسب نباشد.

نصب آبپاش در جهت اشتباه

اسپرینکلر بالازن و پایین‌زن دفلکتور متفاوتی دارند. نصب معکوس می‌تواند الگوی پاشش را تغییر دهد.

رنگ‌کردن اسپرینکلر

رنگ ممکن است عنصر حرارتی، دفلکتور یا قطعات متحرک را بپوشاند. برای هماهنگی با دکوراسیون باید از پوشش کارخانه‌ای یا مدل مناسب استفاده شود.

آویزان‌کردن تجهیزات از لوله

شبکه اسپرینکلر برای تحمل تابلو، کابل، سقف کاذب یا تجهیزات دیگر طراحی نشده است. بار اضافی می‌تواند به لوله و اتصالات آسیب بزند.

بسته‌ماندن شیر کنترل

بسته‌بودن شیر یکی از خطرناک‌ترین وضعیت‌های سیستم است. وضعیت شیر باید قابل مشاهده، کنترل‌شده و در صورت نیاز تحت نظارت باشد.

تغییر کاربری بدون بازطراحی

تبدیل فضای اداری به انبار یا افزایش ارتفاع قفسه‌ها می‌تواند سطح خطر را تغییر دهد. سیستم قبلی ممکن است دیگر پاسخ‌گوی شرایط جدید نباشد.

نبود برنامه نگهداری

سیستمی که سال‌ها آزمایش نشده باشد، صرفاً به دلیل وجود لوله و آبپاش روی سقف قابل‌اعتماد محسوب نمی‌شود.

الزامات پوشش و اجرای سیستم اسپرینکلر

برای عملکرد صحیح سیستم اسپرینکلر، تمام بخش‌هایی که بر اساس کاربری و ضوابط پروژه نیاز به حفاظت دارند باید به‌طور کامل تحت پوشش قرار گیرند. نصب چند اسپرینکلر محدود در بخشی از فضا، بدون پوشش کامل محدوده خطر، نمی‌تواند حفاظت قابل‌اعتمادی ایجاد کند.

در پارکینگ‌ها، تمام محدوده پارک خودرو، مسیرهای عبور و بخش‌های مرتبط باید مطابق نقشه طراحی تحت پوشش سیستم قرار گیرند. بنابراین نصب پراکنده چند اسپرینکلر در پارکینگ، بدون محاسبه و جانمایی اصولی، روش صحیحی نیست.

در ساختمان‌های تجاری نیز پوشش سیستم نباید فقط به واحدهای اصلی محدود شود. واحدهای تجاری، راهروها، راه‌پله‌ها و سایر فضاهایی که طبق ضوابط نیاز به حفاظت دارند باید در طراحی سیستم اسپرینکلر در نظر گرفته شوند.

در ساختمان‌هایی با ارتفاع 23 متر، تمام قسمت‌های مشمول ضوابط، از جمله اتاق‌ها و فضاهای داخلی، باید تحت پوشش اسپرینکلر قرار گیرند. سرویس‌های بهداشتی ممکن است با توجه به شرایط و ضوابط طراحی از این الزام مستثنا باشند.

فضاهای عمومی مانند سینماها، سالن‌های آمفی‌تئاتر و مکان‌های تجمع جمعیت نیز به پوشش کامل و اصولی سیستم اطفای حریق نیاز دارند. انبارها نیز به دلیل وجود کالاها و مواد قابل‌اشتعال باید متناسب با نوع کالا، ارتفاع چیدمان و سطح خطر، تحت حفاظت اسپرینکلر قرار گیرند.

فشار کاری تجهیزات سیستم اسپرینکلر

در انتخاب تجهیزات سیستم اسپرینکلر باید فشار کاری شبکه در نظر گرفته شود. تمام اجزای سیستم باید توان تحمل فشار پیش‌بینی‌شده در طراحی را داشته باشند.

بر اساس مقادیر ارائه‌شده، فشار کاری تجهیزات نصب‌شده روی زمین نباید کمتر از 12.1 بار و فشار کاری تجهیزات زیرزمینی نباید کمتر از 10.4 بار باشد.

شیرها، اتصالات، لوله‌ها، اسپرینکلرها و سایر اجزای شبکه باید از نظر فشار مجاز با یکدیگر و با مشخصات پمپ آتش‌نشانی هماهنگ باشند.

تعداد اسپرینکلرهای ذخیره

برای تعویض سریع اسپرینکلرهای فعال‌شده، آسیب‌دیده یا معیوب، باید تعدادی اسپرینکلر یدکی در ساختمان نگهداری شود.

تعداد اسپرینکلرهای ذخیره بر اساس تعداد کل آبپاش‌های نصب‌شده به شرح زیر در نظر گرفته می‌شود:

• برای سیستم‌های دارای حداکثر 300 اسپرینکلر: حداقل 6 اسپرینکلر ذخیره.
• برای سیستم‌های دارای 300 تا 1000 اسپرینکلر: حداقل 12 اسپرینکلر ذخیره.
• برای سیستم‌های دارای بیش از 1000 اسپرینکلر: حداقل 14 اسپرینکلر ذخیره.

اسپرینکلرهای یدکی باید از نظر نوع، دمای عملکرد، جهت نصب، ضریب تخلیه و سرعت واکنش با مدل‌های نصب‌شده در ساختمان مطابقت داشته باشند.

حداکثر فاصله میان اسپرینکلرها

فاصله میان اسپرینکلرها به طبقه‌بندی خطر محیط، نوع سازه و مشخصات فنی آبپاش بستگی دارد. رعایت فاصله مناسب باعث می‌شود تمام سطح موردنظر تحت پوشش قرار گیرد و فضای بدون حفاظت میان آبپاش‌ها ایجاد نشود. حداکثر فاصله اسپرینکلرهای پاششی پایین‌زن و بالازن استاندارد بر اساس شرایط ارائه‌شده عبارت است از:

محیط کم‌خطر

در محیط‌های کم‌خطر با سازه غیرمسدود کننده و غیرقابل‌ سوختن، حداکثر فاصله میان اسپرینکلرهای استاندارد بالازن و پایین‌زن 4.6 متر در نظر گرفته می‌شود.

محیط با خطر معمولی

در محیط‌های دارای خطر معمولی، حداکثر فاصله میان اسپرینکلرهای پاششی استاندارد برای انواع سازه 4.6 متر است.

محیط پرخطر

در محیط‌های پرخطر، به دلیل سرعت بیشتر رشد حریق و نیاز به تراکم بالاتر پاشش آب، حداکثر فاصله میان اسپرینکلرهای استاندارد 3.7 متر در نظر گرفته می‌شود.

این فاصله‌ها نباید به‌تنهایی مبنای جانمایی قرار گیرند. فاصله از دیوار، مساحت مجاز پوشش هر اسپرینکلر، ارتفاع سقف، موانع موجود، فشار و دبی آب و محاسبات هیدرولیکی نیز باید در طراحی بررسی شوند.

سیستم‌ اسپرینکلر نقش حیاتی در حفاظت از ساختمان‌ها و محیط‌های پرخطر دارد، این سیستم‌ به‌طور اتوماتیک و خودکار در زمان بروز آتش فعال شده و آب را به‌طور یکنواخت در نواحی آتش‌سوزی پخش می‌کند، که به مهار سریع آتش، جلوگیری از گسترش آن و کاهش خسارات کمک میکند. این سیستم‌ها به‌ویژه در مناطق پرخطر و ساختمان‌های بزرگ از اهمیت بالایی برخوردارند و توانایی کاهش خطرات جانی و مالی ناشی از آتش‌سوزی را دارند.

سیستم اسپرینکلر زمانی از ساختمان محافظت می‌کند که متناسب با خطر واقعی طراحی شده، با تجهیزات سازگار اجرا شده و در طول بهره‌برداری آماده‌به‌کار باقی بماند.

از بررسی اولیه پروژه تا طراحی، تأمین تجهیزات، لوله‌کشی، نصب و راه‌اندازی سیستم اسپرینکلر، تمام مراحل پروژه را به یک تیم متخصص بسپارید. شرکت ایران اطفا با ارزیابی نوع کاربری، خطر حریق، وضعیت منبع آب و شرایط محیطی، راهکاری یکپارچه برای حفاظت از پروژه شما اجرا می‌کند. برای دریافت مشاوره و استعلام قیمت میتوانید با کارشناسان ایران اطفا تماس حاصل نمایید. مجموعه ایران اطفا با سال‌ها تجربه در زمینه مشاوره، طراحی، فروش و اجرای سیستم‌های پیشرفته اعلام و اطفاء حریق، همواره در تلاش است تا بالاترین سطح امنیت را برای شما به ارمغان بیاورد.